Dynamische energieprijzen: hoe uurprijzen voor stroom werken
Vraag de gratis checklist aanDynamische energieprijzen
Vraag je je af waarom stroom het ene uur veel minder kost dan het andere? Bij een dynamisch tarief verandert de prijs van elektriciteit elk uur van de dag mee met de groothandelsmarkt. Het voordeel: verschuif je je verbruik naar de goedkope uren, dan betaal je aanmerkelijk minder, en dat kan grotendeels vanzelf gaan zodra je apparaten of een thuisbatterij op die uurprijzen meesturen. In dit kennisartikel lees je hoe uurprijzen tot stand komen, wanneer stroom doorgaans laag of hoog geprijsd is en of een dynamisch tarief bij jouw situatie past.
Wat een dynamisch tarief precies is
Bij een vast of variabel contract betaal je maanden- of jarenlang hetzelfde bedrag per kilowattuur. Bij een dynamisch tarief verandert de prijs elk uur. Je leverancier koopt de stroom in op de groothandelsmarkt en geeft die uurprijs vrijwel één op één aan je door, met een vaste opslag erbovenop. Zo betaal je precies wat stroom op dat moment waard is: 's nachts vaak weinig, tijdens de avondpiek meer.
Je hebt er een slimme meter voor nodig en een leverancier die per uur afrekent. De 24 uurprijzen voor de volgende dag staan meestal rond het begin van de middag vast, zodat je een dag vooruit kunt plannen.
Hoe de uurprijs op de day-ahead-markt ontstaat
De uurprijzen komen van de day-ahead-markt, de groothandelsmarkt voor stroom van morgen. Elke dag rond het midden van de dag bieden producenten en grote afnemers voor elk uur van de volgende dag. Vervolgens wordt per uur één prijs vastgesteld waarop vraag en aanbod elkaar raken. Die 24 prijzen gelden dan de hele volgende dag.
De prijs zakt als er veel goedkope opwek is, vooral zon en wind, terwijl de vraag laag is. De prijs stijgt als het net krap wordt en er duurdere gascentrales moeten bijspringen. Daarom volgt de uurprijs het weer en het ritme van de dag: hij is geen gril, maar een afspiegeling van hoeveel moeite het kost om op dat moment stroom te leveren.
Wanneer stroom laag en wanneer hoog geprijsd is
Er zit een vast patroon in, ook al schuift het per dag mee met het weer. In de praktijk zien we op een doordeweekse dag grofweg dit beeld, waarbij het verschil tussen het voordeligste en het duurste uur al snel een factor 3 tot 5 is.
| Dagdeel | Typisch prijsniveau | Waarom |
|---|---|---|
| 02:00 - 05:00 | Laag | Weinig vraag, windproductie loopt door |
| 07:00 - 09:00 | Hoog | Ochtendpiek, iedereen start tegelijk |
| 11:00 - 15:00 | Laag bij zon | Veel zonopwek, weinig extra centrales nodig |
| 17:00 - 20:00 | Hoogst | Avondpiek, koken en laden terwijl de zon weg is |
| 22:00 - 24:00 | Dalend | Vraag zakt, nacht komt eraan |
Op een grijze winterdag zonder wind ligt de hele curve hoger en is het middagdal er nauwelijks. Op een zonnige dag in het voorjaar kan de prijs midden op de dag juist heel diep wegzakken.
Wat er nog bovenop de kale uurprijs komt
De kale uurprijs is niet je eindprijs. Daar komen de energiebelasting, de btw en een vaste opslag van je leverancier per kilowattuur bij. Die posten staan vast en bewegen niet mee per uur. Wat wél elk uur verandert is de inkoopprijs.
Een veelgemaakte fout die ik zie: mensen kijken alleen naar een heel lage of negatieve uurprijs en vergeten dat belasting en opslag er nog bovenop komen. Je eindprijs zakt daardoor zelden onder nul, ook als de kale marktprijs dat wel doet. Reken dus met de totaalprijs, niet met de losse marktnotering.
Negatieve prijzen: hoe kan stroom minder dan niets kosten?
Soms wordt de kale marktprijs negatief. Dat gebeurt als er op een zonnige, winderige dag meer stroom wordt opgewekt dan er op dat moment nodig is. Producenten betalen dan liever een beetje bij dan hun centrale of windpark stil te leggen. Het aantal uren met een negatieve prijs is de laatste jaren opgelopen tot enkele honderden per jaar en groeit mee met de hoeveelheid zon en wind op het net.
Voor jou als bewoner is dat gunstig: juist in die uren is verbruiken of je batterij laden voordelig. Maar zoals gezegd, door belasting en opslag betaal je aan het einde meestal nog steeds iets.
Je verbruik verschuiven zonder de hele dag op te letten
De winst van een dynamisch tarief zit in het verschuiven van verbruik naar de goedkope uren. Een deel gaat handmatig: de wasmachine of vaatwasser op een timer in het middagdal of 's nachts. Maar echt verschil maak je met apparaten die zichzelf sturen. Een slimme laadpaal laadt je auto vanzelf in de voordeligste uren, en een thuisbatterij laadt bij lage prijzen op om in de dure avonduren je huis te voeden. De aansturing daarvan gebeurt met een energiemanagementsysteem, dat de uurprijzen leest en je apparaten daarop laat reageren.
In de praktijk verschuif je een fors deel van je verbruik zonder er zelf naar om te kijken. Wat je nauwelijks verschuift is de basislast: koelkast, verlichting, wifi. Reken daar niet op besparing; richt je op de grote, verplaatsbare verbruikers.
Voor wie een uurtarief in de praktijk werkt
Een dynamisch tarief loont het meest als je een flink deel van je verbruik kunt verplaatsen: met een elektrische auto, een warmtepomp of een thuisbatterij. Heb je die niet en is je verbruik vlak over de dag, dan valt de winst tegen en heb je vooral met schommelende prijzen te maken. Of een dynamisch contract bij jóuw huishouden past, en waar je dan op let bij het vergelijken, werken we apart uit. Op deze pagina gaat het puur om hoe de uurprijs werkt.
Haal meer uit je eigen energie
Of een thuisbatterij, dynamisch tarief of slimme sturing bij jouw woning loont, reken je door in een onafhankelijk energieadvies, inclusief de terugverdientijd voor jouw situatie.
Vraag je energieadvies aan · €250Veelgestelde vragen
Heb ik een slimme meter nodig?
Ja. Een dynamisch tarief rekent per uur af, en dat kan alleen als je meter het verbruik per uur doorgeeft. Vrijwel elke woning heeft inmiddels een slimme meter; is die van jou nog niet slim, dan kun je hem laten plaatsen.
Verandert de prijs elk uur of elk kwartier?
De consumentenprijs bij een dynamisch tarief verandert per uur, op basis van de day-ahead-markt. De prijs die per kwartier schommelt hoort bij de onbalansmarkt, een aparte markt waar vooral batterijsystemen op inspelen. Verwar die twee niet.
Kan ik de uurprijzen van morgen vooraf zien?
Ja. Omdat de prijzen voor de volgende dag rond het midden van de dag vaststaan, kun je een dag vooruit plannen wanneer je wast, laadt of je batterij vult.
De complete thuisbatterij-checklist
In tien punten zie je of een thuisbatterij en slim energiebeheer bij jouw woning lonen, juist nu de saldering verdwijnt. Laat je e-mail achter, dan sturen we de checklist toe.