Airconditioning: koelen, verwarmen en waar je op moet letten
Vraag de gratis checklist aanAirconditioning
Wil je in de zomer verkoeling en tegelijk zuinig kunnen bijverwarmen? Dan kom je al snel uit bij een airco. Een moderne airco koelt in de zomer en verwarmt in het tussenseizoen verrassend zuinig, want het is in feite een warmtepomp. In dit kennisartikel lees je hoe airconditioning werkt, hoe je er zuinig mee verwarmt, welke soorten er zijn en waar je bij de keuze en installatie op moet letten.
Een airco is een warmtepomp
Veel mensen weten het niet, maar een airco is technisch gezien een lucht/lucht-warmtepomp. Hij verplaatst warmte in plaats van die te maken. In de zomer haalt hij warmte uit je huis en brengt die naar buiten; dat ervaar je als koelen. In het voor- en najaar draait hij dat proces om en haalt hij warmte uit de buitenlucht om je huis te verwarmen.
Omdat hij warmte verplaatst en niet opwekt, is het rendement hoog. Uit één kilowattuur stroom komt bij verwarmen al gauw drie tot vier kilowattuur warmte, een SCOP van 3,5 tot 4,5. Dat maakt een airco in het tussenseizoen een zuinige manier om een ruimte warm te houden, zuiniger dan de cv-ketel voor die ene kamer aanzetten.
Koelen en verwarmen met één apparaat
Dit is de reden dat we een airco vaak bespreken bij het verduurzamen van een woning. In de zomer koel je ermee, en in het voor- en najaar verwarm je er een of meerdere ruimtes zuinig mee. Voor een tussenwoning of een paar kamers is dat een praktische manier om je gasverbruik terug te brengen zonder je hele installatie aan te pakken.
Let wel op wat een airco niet doet. Hij verwarmt de lucht rechtstreeks, dus hij levert geen warm water en werkt niet op je vloerverwarming of radiatoren. Voor het volledig gasloos maken van een huis is een airco daarom een aanvulling, geen vervanging van een volwaardige warmtepomp.
Welke soorten zijn er
Welke airco past, hangt af van het aantal ruimtes en je situatie.
Single-split
Een single-split heeft één binnendeel binnen en één buitenunit buiten, verbonden door leidingen. Voor één ruimte, bijvoorbeeld de woonkamer of een slaapkamer, is dit de gewone keuze. Rendement en geluid zijn goed, mits de plaatsing klopt. Voor een gemiddelde woonkamer reken ik met een vermogen van 2,5 tot 3,5 kW.
Multi-split
Bij een multi-split hangen meerdere binnendelen op één buitenunit. Handig als je meerdere kamers wilt koelen of verwarmen en maar één buitenunit aan de gevel wilt. Elk binnendeel is apart te regelen. De aanleg is wat bewerkelijker vanwege de langere leidingen.
VRF en grotere systemen
Voor grotere gebouwen of veel ruimtes bestaan VRF-systemen, die de koudemiddelstroom slim over veel binnendelen verdelen. Voor de gewone woning is dat meestal te zwaar; daar volstaat een single- of multi-split.
Mobiele airco
De mobiele airco op wielen met een slang naar buiten is de uitzondering. Hij vraagt geen installatie, maar presteert een stuk minder. Daar gaan we hieronder apart op in.
Waarom een mobiele airco tegenvalt
In de praktijk zien we mensen teleurgesteld raken in een mobiele airco, en dat komt door de bouw. Hij voert warme lucht af door een slang die je door een kier van het raam legt. Door die kier zuigt tegelijk warme buitenlucht naar binnen, en dat werkt het koelen deels tegen. Daarbij staat de hele techniek, inclusief de compressor, in de kamer, waardoor hij meer geluid maakt, al gauw 55 tot 65 dB(A), en minder zuinig is dan een vaste split.
Voor incidenteel gebruik in een kamer waar je niets kunt ophangen, kan een mobiele airco uitkomst bieden. Wil je echt comfortabel koelen of ermee verwarmen, dan is een vaste split de verstandige keuze.
Stroomverbruik en rendement
Hoeveel een airco verbruikt hangt af van het vermogen, hoe vaak hij aanstaat en hoe zuinig het toestel is. Twee waarden helpen bij het vergelijken: de SEER voor koelen en de SCOP voor verwarmen. Hoe hoger die getallen, hoe zuiniger. Een goede vaste split haalt bij koelen een SEER van 6 tot 8 en bij verwarmen een SCOP van 4 of hoger, wat betekent dat hij van één kilowattuur stroom vier kilowattuur warmte maakt.
Even concreet: een split van 3,5 kW die op een warme dag zo'n 6 uur draait bij een SEER van 7 gebruikt ruwweg 3 kWh stroom per dag voor het koelen. In de praktijk valt het verbruik voor koelen dus mee zolang je verstandig omgaat met de instellingen. Zet de airco niet extreem laag, houd deuren en ramen dicht, mik op 24 tot 26 °C in plaats van 19 °C en gebruik zonwering, dan hoeft het toestel minder hard te werken. Voor verwarmen in het tussenseizoen is een airco juist zuinig, omdat het rendement dan hoog is.
Koudemiddel en de wettelijke installatie-eisen
Een airco werkt met een koudemiddel, tegenwoordig meestal R32. Dat werkt efficiënt en heeft een lagere klimaatimpact dan de oudere koudemiddelen zoals R410A. Omdat het om een gas onder druk gaat, gelden er regels: het aansluiten van de leidingen en het vullen met koudemiddel mag alleen door een gecertificeerde monteur, met een zogenoemd F-gassen-certificaat.
Dat is geen formaliteit. Een verkeerd aangesloten of ondicht systeem verliest koudemiddel, verliest rendement en belast het milieu. Een mobiele airco en sommige voorgevulde sets mag je zelf plaatsen, maar zodra er leidingen tussen binnen- en buitendeel worden aangesloten, hoort daar een vakbekwame installateur bij. Vraag altijd naar dat certificaat.
Geluid en plaatsing
Net als bij een warmtepomp zit het geluid vooral in de buitenunit, en is het met een goede plaatsing bijna altijd op te lossen. Voor de erfgrens geldt een norm van 40 dB(A) in de nacht bij de buren, dus een goede installateur rekent vooraf uit of de gekozen plek daarbinnen blijft.
We zetten de buitenunit op trillingsdempers, houden afstand tot slaapkamerramen en de erfgrens, en gebruiken zo nodig de nachtstand. Het binnendeel maakt zelf weinig geluid, rond 20 tot 30 dB(A). Wanneer wij bij een klacht over geluid komen kijken, blijkt het bijna altijd de plaatsing te zijn en niet het toestel.
Onderhoud
Het onderhoud aan een airco is beperkt, maar overslaan wreekt zich. De filters in het binnendeel moet je elke 1 tot 2 maanden in het seizoen schoonmaken, want vervuilde filters kosten rendement en geven een muffe lucht. Periodiek, ongeveer eens per 1 tot 2 jaar, laat je het systeem controleren op de druk van het koudemiddel en op de werking. Een goed onderhouden airco koelt en verwarmt zuiniger en gaat langer mee, in de praktijk 12 tot 15 jaar.
Airco of warmtepomp
Deze vraag krijgen we vaak. Grofweg: kies een airco als je vooral wilt koelen en daarnaast een paar ruimtes zuinig wilt bijverwarmen. Kies een volwaardige lucht/water-warmtepomp als je het hele huis wilt verwarmen en ook warm water uit hetzelfde systeem wilt halen, want dat kan een airco niet. Ik zet ze even naast elkaar:
| Punt | Airco (lucht/lucht) | Lucht/water-warmtepomp |
|---|---|---|
| Koelen | Ja | Meestal niet |
| Verwarmen | Losse ruimtes, SCOP 3,5-4,5 | Hele huis, SCOP 3,5-4,5 |
| Warm water | Nee | Ja, met boilervat |
| Afgifte | Lucht rechtstreeks | Vloer of radiatoren, 35-45 °C |
| Volledig gasloos | Aanvulling | Kan het hele huis |
De twee sluiten elkaar niet uit. In een woning met een warmtepomp voor de basiswarmte zien we soms een airco erbij voor het koelen in de zomer, of andersom een airco als eerste stap die later wordt aangevuld. De keuze hangt af van wat je wilt bereiken en hoe je huis in elkaar zit.
Airco op zonnepanelen
Koelen doe je vooral op warme, zonnige dagen, precies wanneer je zonnepanelen het meest opwekken. Dat maakt de combinatie logisch: je koelt overdag grotendeels op je eigen stroom, vaak voor 70% of meer direct van het dak. Voor verwarmen ligt dat anders, want dan draait de airco het hardst in de winter, wanneer de panelen weinig opbrengen. Met de afbouw van de saldering vanaf 2027 wordt dat direct verbruiken overdag alleen maar aantrekkelijker. Voor de koelfunctie past een airco dus goed bij zonnepanelen.
Comfortabel én zuinig je woning verwarmen en koelen?
Of airco of een warmtepomp bij jouw woning past, hangt af van isolatie, vermogen en plaatsing. In een onafhankelijk energieadvies bekijken we je hele woning en maken we een concreet plan.
Vraag je energieadvies aan · €250Veelgestelde vragen
Mag ik een airco zelf installeren?
Een mobiele airco of een voorgevulde set mag je zelf plaatsen. Zodra er leidingen met koudemiddel tussen een binnen- en buitendeel worden aangesloten, is een monteur met een F-gassen-certificaat wettelijk verplicht. Vraag daar altijd naar: zonder de juiste vulling en een lektest verlies je rendement en kan het koudemiddel weglekken.
Wat is het verschil tussen een airco en een split airco?
Split zegt iets over de bouwvorm, niet over een ander apparaat. Een split-airco bestaat uit een binnendeel en een buitendeel met koudemiddelleidingen ertussen. Een mobiele airco heeft alles in één kast met een slang door het raam, en dat is precies waarom die zoveel minder presteert.
Wat kost 1 uur airco?
Dat hangt af van het vermogen dat de unit op dat moment vraagt, en een inverter draait zelden vol. Een toestel van 3,5 kW dat een kamer op temperatuur houdt, zit vaak rond de 0,3 tot 0,8 kilowattuur per uur. Het getal op het typeplaatje is de piek en niet wat hij de hele dag doet.
De complete airco-checklist
In tien punten kies je de juiste airco om je woning te koelen én zuinig te verwarmen, zonder verrassingen bij de installatie. Laat je e-mail achter, dan sturen we de checklist toe.