Opbrengst per windrichting: zuid, oost, west en noord vergeleken
Vraag de gratis checklist aanOpbrengst per windrichting
Heb je een dak dat niet mooi op het zuiden ligt en vraag je je af of zonnepanelen dan nog de moeite waard zijn? Dat is een terechte zorg, maar het antwoord is geruststellender dan veel mensen denken. De windrichting van je dak bepaalt de opbrengst, maar oost en west leveren maar iets minder dan zuid, en zelfs een dak dat niet ideaal ligt, kan prima uit. Wat telt is hoeveel kWh je per Wattpiek per jaar haalt, en dat verschil tussen de orientaties is kleiner dan de reputatie van het zuiden doet vermoeden.
In dit kennisartikel lees je hoe de orientatie de opbrengst stuurt, hoeveel elke windrichting oplevert, hoe zwaar de hellingshoek meetelt en wat je dakrichting betekent na de saldering.
Waarom de orientatie de opbrengst stuurt
De opbrengst van een paneel hangt af van hoeveel zonlicht er loodrecht op valt, opgeteld over het jaar. Een paneel dat naar het zuiden wijst, vangt de zon rond het middaguur vol, wanneer die het hoogst en het sterkst staat. Een paneel op het oosten vangt vooral de ochtendzon, een westpaneel de middag- en avondzon, en een noordpaneel krijgt de zon nooit recht van voren. Die verdeling over de dag en het jaar bepaalt de totale opbrengst.
We drukken dat uit in kWh per Wattpiek per jaar: hoeveel kilowattuur je jaarlijks haalt uit elke geinstalleerde Wattpiek paneelvermogen. Voor een goed geplaatst zuiddak in Nederland ligt dat rond 0,87 kWh per Wp. De andere orientaties zet je daar als percentage tegen af.
Zuid als referentie: 100 procent
Een dak op het zuiden met een hellingshoek rond 35 graden is de referentie: dat haalt de hoogste jaaropbrengst, die we op 100 procent zetten. In kWh komt dat neer op ongeveer 0,85 tot 0,88 kWh per Wp per jaar. Een installatie van 4.000 Wp op het zuiden levert dan grofweg 3.400 tot 3.500 kWh per jaar.
Draai je iets naar het zuidoosten of zuidwesten, dan zak je maar een paar procent, naar zo'n 95 tot 97 procent. Dat verlies is klein genoeg om je nooit van een goed dak te laten afhouden.
Oost en west: iets minder, maar beter verdeeld
Hier zit de grootste misvatting. Veel mensen denken dat oost of west de opbrengst halveert, maar in de praktijk haal je op een oost- of westdak nog ongeveer 85 tot 88 procent van de zuidopbrengst. Je mist de scherpe middagpiek, maar je vangt de ochtend- of avondzon juist beter op.
Dat verdeelde profiel heeft een voordeel dat na de saldering zwaar telt: je opwek valt meer buiten het middaguur, dichter bij de momenten dat je zelf stroom gebruikt. Een oost-westopstelling, met de ene helft op het oosten en de andere op het westen, spreidt de opbrengst over de hele dag en verhoogt daarmee je eigen verbruik. Je levert minder in een korte piek terug en gebruikt meer zelf.
Noord: wanneer het wel en niet kan
Een puur noordelijk dak is de zwakste kant. Bij een steile hellingshoek haal je nog maar zo'n 60 tot 65 procent van de zuidopbrengst, en bij een schuin noorddak kan het lager liggen. Toch is het niet altijd kansloos. Ligt het dak vrijwel plat, dan maakt de windrichting minder uit, want een plat paneel vangt de zon van hoog aan de hemel ongeacht de kant. Op een flauw hellend noordvlak kan het daardoor nog redelijk uitpakken.
De vuistregel die ik hanteer: een steil noorddak laat ik meestal liggen, tenzij het de enige beschikbare ruimte is en de rest van het systeem het draagt. Een flauw of vrijwel plat noordvlak beoordeel ik per geval.
De hellingshoek telt net zo hard mee
De windrichting is maar de helft van het verhaal; de hellingshoek is de andere helft. De hoogste opbrengst haal je in Nederland rond 35 graden helling. Ligt je dak vlakker of steiler, dan zak je geleidelijk. Een vrijwel plat dak (rond 0 tot 10 graden) haalt nog zo'n 90 procent van het optimum, en dan maakt de windrichting bovendien weinig uit. Een heel steil dak van 60 graden of meer levert in de zomer wat minder, maar juist in de winter en bij lage zon relatief meer.
In de praktijk zie ik dat de combinatie van orientatie en hellingshoek de opbrengst bepaalt, niet een van de twee alleen. Een westdak met een gunstige hellingshoek kan een zuiddak met een ongunstige hoek dicht naderen.
Rekenvoorbeeld: kWh per Wp per windrichting
Neem een installatie van 4.000 Wp. Op het zuiden reken ik met 0,87 kWh per Wp, dus ongeveer 3.480 kWh per jaar. Dezelfde panelen op oost-west met een index van 86 procent leveren 0,87 maal 0,86, dus ongeveer 0,75 kWh per Wp, oftewel rond 3.000 kWh per jaar. Op een steil noorddak met 62 procent kom je op ongeveer 0,54 kWh per Wp, grofweg 2.160 kWh per jaar.
Het verschil tussen zuid en oost-west is dus zo'n 480 kWh op 4.000 Wp: merkbaar, maar geen reden om een oost-westdak links te laten liggen, zeker niet als je het spreidingsvoordeel voor eigen verbruik meerekent.
Relatieve opbrengst per orientatie
| Orientatie | Relatieve opbrengst | kWh per Wp per jaar |
|---|---|---|
| Zuid | 100 procent | ongeveer 0,87 |
| Zuidoost of zuidwest | 95 procent | ongeveer 0,83 |
| Oost of west | 86 procent | ongeveer 0,75 |
| Noordoost of noordwest | 75 procent | ongeveer 0,65 |
| Noord (steil) | 62 procent | ongeveer 0,54 |
De waarden gelden bij een gunstige hellingshoek rond 35 graden. Ligt je dak vlakker, dan schuiven de orientaties naar elkaar toe, omdat de windrichting dan minder uitmaakt.
Wat orientatie betekent na de saldering
Zolang je mocht salderen, telde alleen de totale jaaropbrengst en was zuid het aantrekkelijkst. Na het einde van de saldering verschuift dat. Dan telt ook wanneer je opwekt, want stroom die je zelf gebruikt is meer waard dan stroom die je tegen een lage vergoeding teruglevert. Een oost-westopstelling spreidt de opwek over ochtend en avond en sluit daardoor beter aan op je verbruik. Het kleine verlies in jaaropbrengst wordt zo deels goedgemaakt door een hoger eigen verbruik. Wil je dat verzilveren, kijk dan naar de oost-westopstelling en naar de rol van een thuisbatterij in je eigen verbruik.
Zonnepanelen die echt renderen?
Aantal, oriëntatie en of een batterij loont hangt af van jouw dak en verbruik. In een onafhankelijk energieadvies rekenen we je terugverdientijd door.
Vraag je energieadvies aan · €250Veelgestelde vragen
Halveert een oost- of westdak mijn opbrengst?
Nee, dat is een hardnekkig misverstand. Een oost- of westdak haalt in Nederland nog ongeveer 85 tot 88 procent van de zuidopbrengst. Je mist de middagpiek, maar de opwek is beter over de dag verdeeld, wat na de saldering juist gunstig is voor je eigen verbruik.
Kunnen zonnepanelen op het noorden uit?
Een steil noorddak levert nog maar zo'n 60 tot 65 procent van zuid en laat ik meestal liggen. Een vrijwel plat noordvlak is een ander verhaal: dan maakt de windrichting weinig uit en kan het nog redelijk uitpakken. Het hangt sterk af van de hellingshoek.
Wat is de beste windrichting voor zonnepanelen?
Op jaaropbrengst het zuiden, met oost en west op 85 tot 88 procent daarvan. Sinds het einde van de saldering telt naast de jaaropbrengst ook het moment van opwek. Een oost-westopstelling levert vroeger en later op de dag, en dat sluit beter aan bij je eigen verbruik.
De complete zonnepanelen-checklist
In tien punten haal je het meeste uit zonnepanelen op jouw dak, ook nu de saldering afgebouwd wordt. Laat je e-mail achter, dan sturen we de checklist toe.