Isoleren voor een warmtepomp: welk niveau je nodig hebt
Vraag de gratis checklist aanIsoleren voor warmtepomp
Overweeg je een warmtepomp, maar twijfel je of je huis er wel klaar voor is? Dat is precies de goede vraag om eerst te stellen. Een warmtepomp en een slecht geïsoleerd huis passen slecht bij elkaar, want de winst van een warmtepomp zit in lage aanvoertemperaturen en die haal je alleen in een huis dat zijn warmte vasthoudt. Het voordeel van eerst isoleren is dubbel: je warmtevraag daalt en je kunt met een lagere aanvoertemperatuur stoken, waardoor de warmtepomp veel zuiniger draait. In dit kennisartikel lees je hoe isolatie en warmtepomp samenhangen, welk isolatieniveau je per onderdeel nodig hebt en hoe je bepaalt of je woning er al klaar voor is.
Waarom isolatie vóór de warmtepomp komt
Een cv-ketel maakt water van 70 tot 80 graden en drukt zo altijd wel genoeg warmte je radiatoren in, ook in een tochtig huis. Een warmtepomp werkt het liefst met veel lagere temperaturen, zo rond de 35 graden aanvoer. Bij die lage temperatuur geeft een radiator of vloer maar een beperkt vermogen af. Kan je huis zoveel warmte verliezen dat 35 graden niet meer volstaat, dan moet de warmtepomp naar 45, 50 of hoger. Elke graad extra aanvoer kost rendement: als vuistregel levert elke 5 graden lagere aanvoer ongeveer 10 tot 15 procent zuiniger stoken op. Isoleer je eerst, dan verlaag je de warmtevraag én mag de aanvoer omlaag. Dat is de reden dat ik in de praktijk altijd eerst naar de schil kijk en pas daarna naar het toestel.
Wat lagetemperatuurverwarming van je huis vraagt
Lagetemperatuurverwarming betekent stoken met water van rond de 35 graden in plaats van 70. Om je huis daarmee warm te krijgen moet twee dingen kloppen. Ten eerste moet het warmteverlies laag genoeg zijn, in de praktijk streef je naar minder dan 50 tot 60 watt per vierkante meter vloeroppervlak. Ten tweede moeten je afgiftesystemen groot genoeg zijn: vloerverwarming, lagetemperatuurradiatoren of convectoren die bij 35 graden nog genoeg vermogen geven. Een goed geïsoleerde schil is de voorwaarde voor allebei. Zit je huis nog op enkel glas en ongeïsoleerde muren, dan haal je die 35 graden nooit en blijf je met een hoge aanvoer en een matige SCOP zitten.
Welk isolatieniveau je per onderdeel nodig hebt
Je hoeft geen passiefhuis te bouwen, maar de schil moet wel op een samenhangend niveau komen. Onderstaande streefwaarden zijn wat ik in de praktijk aanhoud voor een woning die comfortabel op lage temperatuur gestookt wordt. De Rc-waarde geldt voor dichte delen (dak, gevel, vloer), de U-waarde voor glas en kozijnen (lager is beter).
| Onderdeel | Streef-Rc of U | Waarom dit niveau |
|---|---|---|
| Dak | Rc 6,0 m2K/W of hoger | grootste verliesvlak, warmte stijgt |
| Gevel | Rc 4,5 m2K/W of hoger | groot oppervlak, bepaalt aanvoertemperatuur |
| Vloer of bodem | Rc 3,5 m2K/W of hoger | koudeval en koude voeten voorkomen |
| Glas | U-waarde 1,1 (HR++) of lager | enkel/dubbel glas maakt LT onmogelijk |
| Kieren | luchtdicht, tocht weg | koude instroom ondermijnt de rest |
De zwakste schakel bepaalt hoe laag je met de aanvoer kunt. Eén ongeïsoleerde muur of een stuk enkel glas dwingt de temperatuur voor het hele huis omhoog.
Hoe je weet of je huis er al klaar voor is
Je hoeft dit niet op gevoel te doen. De simpelste praktijktest kost een stookseizoen: zet op een koude dag (rond 0 graden buiten) je cv-ketel handmatig op maximaal 50 graden aanvoer en kijk of het huis warm wordt en blijft. Lukt dat comfortabel, dan zit je woning dicht bij het niveau dat een warmtepomp vraagt. Blijft het koud of duurt het uren, dan is er nog schilwerk te doen. Een warmteverliesberekening (per ruimte, op basis van je Rc- en U-waarden) geeft het exacte antwoord en laat zien welk afgiftesysteem per kamer nodig is.
Praktijk: eerst de schil, dan de pomp
Een veelgemaakte fout die ik zie, is dat mensen eerst de warmtepomp bestellen en pas daarna gaan isoleren. Dan is de pomp gedimensioneerd op een hoge warmtevraag, draait hij zwaarder dan nodig en haal je de lage aanvoertemperatuur alsnog niet. Bij een tussenwoning van ongeveer 120 vierkante meter reken ik het liefst zo: eerst dak, gevel en vloer op de streef-Rc, glas naar minimaal HR++, kieren dicht. Daarna daalt de warmtevraag vaak met 40 tot 60 procent en kan de aanvoer naar 35 graden. Pas dan bepaal ik het vermogen van de warmtepomp, dat door de betere schil een stuk kleiner uitvalt. Kleiner toestel, lagere aanvoer, hogere SCOP: dat is de volgorde die zich uitbetaalt in comfort en verbruik. Wat de beste isolatievolgorde is als je niet alles tegelijk doet, staat op de sibling-pagina daarover.
Waar begin je met het verduurzamen van je woning?
De juiste isolatievolgorde en het meeste rendement per euro hangen af van jouw huis. In een onafhankelijk energieadvies bepalen we welke maatregelen het meest opleveren. Zie ook de juiste volgorde.
Vraag je energieadvies aan · €250Veelgestelde vragen
Kan een warmtepomp ook in een matig geïsoleerd huis?
Technisch wel, maar dan draait hij op hoge aanvoer (55 graden of meer) en zakt de SCOP flink. Je stookt dan duur en het comfort valt tegen op koude dagen. Isoleren eerst is vrijwel altijd de verstandigere route.
Moet ik per se vloerverwarming hebben?
Nee. Ook lagetemperatuurradiatoren of convectoren werken, mits ze groot genoeg zijn voor 35 graden aanvoer. Vloerverwarming is comfortabel maar geen harde eis; de schil is dat wel.
Welke isolatie levert de meeste winst voor een warmtepomp?
Het onderdeel met het grootste verliesvlak en de laagste huidige Rc. In veel woningen is dat het dak of de gevel, gevolgd door het glas. Zo krijg je de warmtevraag en de benodigde aanvoertemperatuur het snelst omlaag.
De complete isolatie-checklist
In tien punten zie je waar je woning warmte verliest en in welke volgorde isoleren het meeste oplevert. Laat je e-mail achter, dan sturen we de checklist toe.