WTW-onderhoud: filters vervangen, unit schoonmaken en rendement behouden
Vraag de gratis checklist aanWtw onderhoud filters
Heb je een WTW-unit en vraag je je af hoe vaak je die eigenlijk moet onderhouden? Kort antwoord: de filters minstens twee keer per jaar, de unit zelf een keer per jaar. Doe je dat niet, dan levert de dure warmteterugwinning-unit stukje bij beetje minder gezonde lucht en minder warmtewinst. Het voordeel van een vast onderhoudsritme is dat je de volle capaciteit en het rendement behoudt en dat de unit stil blijft draaien. Onderhoud werkt simpel: schone filters laten lucht ongehinderd door en houden stof en pollen tegen, een schone warmtewisselaar draagt de warmte goed over. In dit kennisartikel lees je welke filters een WTW-unit heeft, hoe vaak je wat vervangt en hoe je de unit zelf schoonmaakt.
Waarom onderhoud het rendement bepaalt
Een WTW-unit staat of valt met een vrije luchtstroom. Zodra een filter volloopt met stof, moet de ventilator harder werken om hetzelfde debiet te halen. Dat kost stroom, geeft meer geluid en op een gegeven moment haalt de unit simpelweg minder verse lucht binnen. Ik zie in de praktijk dat een half jaar oud, vervuild filter het luchtdebiet met tientallen procenten kan terugbrengen, waardoor kamers die eerst fris waren benauwd aanvoelen.
Ook het warmterendement lijdt eronder. Een unit die op papier 90 tot 95 procent van de warmte terugwint, haalt dat alleen met schone filters en een schone warmtewisselaar. Vervuiling verstoort de luchtstroom langs de wisselaar, waardoor de warmteoverdracht daalt. Onderhoud is dus geen bijzaak maar de voorwaarde waaronder de unit de prestaties levert waarvoor je hem hebt gekozen.
Filtertypes en filterklassen uitgelegd
De meeste WTW-units hebben twee filters, een in de aanvoer en een in de afvoer. Ze zijn ingedeeld in klassen die aangeven hoe fijn ze filteren. De grovere filters heten tegenwoordig ISO Coarse, vroeger aangeduid als G4. Die houden grof stof, insecten en pluizen tegen en zitten meestal in de afvoer.
In de aanvoer, de lucht die je inademt, zit vaak een fijner filter van de klasse ePM1, vroeger F7 genoemd. Dat houdt fijnstof en pollen tegen en is de moeite waard als je last hebt van hooikoorts. Zo'n pollenfilter zit dichter en loopt dus sneller vol, wat betekent dat je hem vaker vervangt dan het grove filter. Let bij aanschaf op dat je de juiste maat en klasse voor jouw unit koopt, want een verkeerd passend filter laat lucht er langs lekken.
Hoe vaak: een vast onderhoudsschema
Het handigst is een vast schema, zodat onderhoud niet afhangt van of je toevallig aan de unit denkt. De onderstaande intervallen werken in de praktijk goed voor een gemiddeld huishouden.
| Onderdeel | Interval | Actie |
|---|---|---|
| Grof filter (ISO Coarse) | elke 6 maanden | controleren en vervangen |
| Pollenfilter (ePM1) | elke 3 tot 4 maanden | vervangen |
| Filterindicatie op display | maandelijks | stand aflezen |
| Warmtewisselaar | 1 keer per jaar | uitnemen en spoelen |
| Ventielen in de kamers | 1 keer per jaar | afnemen en terugplaatsen |
| Kanalen | elke 5 tot 8 jaar | laten reinigen |
Een handige koppeling: zet de filterwissel op de wisseling van zomer- en wintertijd, dan vergeet je het nooit. Woon je aan een drukke weg of heb je huisdieren, dan mag je de intervallen wat korter houden.
Filters vervangen stap voor stap
Filters vervangen is eenvoudig en hoeft geen monteur. Zet eerst de unit uit of in de servicestand, zodat er geen stof wordt rondgeblazen als je hem opent. Open daarna het deksel of de filterkleppen, de meeste units klikken open zonder gereedschap. Let bij het uitnemen op de luchtrichting die vaak met een pijl op het filter staat.
Neem de oude filters voorzichtig uit zodat het opgevangen stof er niet weer afvalt, en schuif de nieuwe erin met de pijl mee. Reset tot slot de filterteller op het display, anders blijft de melding staan en klopt het volgende interval niet meer. Reken op vijf tot tien minuten werk. Reinig het grove filter niet om het te hergebruiken, want uitkloppen of wassen beschadigt de vezels en verlaagt de werking.
De unit en kanalen schoonmaken
Naast de filters vraagt de unit zelf jaarlijks aandacht. De warmtewisselaar, het blok waar de twee luchtstromen langs elkaar gaan, kun je bij de meeste units uitnemen. Spoel hem voorzichtig af met lauw water zonder agressieve middelen en laat hem goed drogen voordat je hem terugplaatst. Zo blijft de warmteoverdracht op peil.
Neem tegelijk de ventielen in de kamers af, want daar zet zich na verloop van tijd een grijze rand van stof af. De kanalen zelf hoef je niet vaak te reinigen, maar na vele jaren gebruik loont een professionele kanaalreiniging, zeker als je geur of stofvorming merkt. Vergeet ook de condensafvoer niet als je unit die heeft, want een verstopte afvoer geeft lekkage.
De fout die ik het vaakst zie
De grootste fout is simpel: het filter nooit vervangen. Ik kom units tegen die jaren draaien op het originele filter, dichtgeslibd en soms zelfs beschimmeld, waarna de bewoners klagen over benauwde lucht en een hoorbaar harder draaiende unit. Ze wijten dat aan een kapotte unit, terwijl een nieuw filter het probleem in tien minuten oplost.
De tweede fout is de filterteller niet resetten na een wissel, waardoor het schema in de war raakt en men denkt dat het filter nog goed zit. Een derde valkuil is een verkeerd passend filter dat lucht er langs laat lekken, zodat je wel filtert maar de vuile lucht er deels ongefilterd langs gaat. Houd het simpel: koop het juiste filter voor jouw unit, zet het onderhoud in je agenda en reset de teller. Dan levert een WTW-unit jarenlang gezonde lucht met behoud van rendement.
Waar begin je met het verduurzamen van je woning?
De juiste isolatievolgorde en het meeste rendement per euro hangen af van jouw huis. In een onafhankelijk energieadvies bepalen we welke maatregelen het meest opleveren. Zie ook de juiste volgorde.
Vraag je energieadvies aan · €250Veelgestelde vragen
Kan ik WTW-filters wassen in plaats van vervangen?
Nee. De vezels van een WTW-filter raken bij wassen of uitkloppen beschadigd, waardoor ze minder goed filteren en lucht er langs laten. Vervangen is de enige goede route. De warmtewisselaar mag je wel voorzichtig met lauw water spoelen.
Wat gebeurt er als ik het onderhoud jaren oversla?
Dan daalt het luchtdebiet, loopt de luchtkwaliteit terug en zakt het warmterendement, terwijl de unit harder en luider draait. In het ergste geval groeit er schimmel in een dichtgeslibd filter, wat je vervolgens rondblaast door het huis.
Hoe vaak moet ik WTW-filters vervangen?
Controleren elke drie maanden, vervangen zodra ze grauw zijn, in de praktijk twee keer per jaar. Woon je aan een drukke weg of heb je huisdieren, dan zit je eerder op vier keer. Zet de vervangdatum met een stift op het filter; dat werkt beter dan een herinnering die je wegklikt.
De complete isolatie-checklist
In tien punten zie je waar je woning warmte verliest en in welke volgorde isoleren het meeste oplevert. Laat je e-mail achter, dan sturen we de checklist toe.