Rc, Rd en U-waarde: het verschil uitgelegd
Vraag de gratis checklist aanRc rd u waarde verschil
Zie je door de bomen het bos niet meer met Rc, Rd en U-waarde op de datasheets van isolatiematerialen? Je bent niet de enige, want de drie lijken op elkaar maar betekenen iets heel anders. Kort gezegd: Rd zegt iets over één isolatiemateriaal, Rc over de hele opgebouwde constructie en de U-waarde over het warmteverlies van dat geheel. Wie het verschil begrijpt, leest een productblad in één oogopslag en trapt niet in de val dat een hoge Rd van het materiaal automatisch een goede muur oplevert. In dit kennisartikel lees je wat elke waarde betekent, hoe je van de één naar de ander rekent en welke waarde je waarvoor gebruikt. Wat de cijfers per materiaal in de praktijk betekenen, staat verder uitgewerkt op de sibling-pagina over de isolatiewaarde Rd.
De drie waarden in één oogopslag
Voordat we de diepte in gaan, hier het verschil naast elkaar. Let op de eenheden: bij R geldt hoger is beter, bij U geldt lager is beter.
| Waarde | Waar gaat het over | Eenheid | Hoger of lager beter |
|---|---|---|---|
| Rd | één isolatiemateriaal (de plaat zelf) | m2K/W | hoger is beter |
| Rc | de hele constructie (alle lagen samen) | m2K/W | hoger is beter |
| U | warmteverlies van de constructie | W/m2K | lager is beter |
Rd en Rc gaan dus over hetzelfde soort grootheid (warmteweerstand), maar op een ander niveau. De U-waarde is de omgekeerde wereld: die telt hoeveel warmte er per seconde weglekt.
Rd: de isolatiewaarde van één materiaal
De Rd is de warmteweerstand van één specifiek isolatiemateriaal, bij een bepaalde dikte. Je rekent hem uit door de dikte (in meter) te delen door de lambda-waarde, de warmtegeleiding van het materiaal. Een goede glaswol heeft een lambda van ongeveer 0,035 W/mK. Een plaat van 100 millimeter (0,10 meter) levert dan een Rd van 0,10 gedeeld door 0,035 is ongeveer 2,86 m2K/W. Neem je een materiaal dat beter isoleert, bijvoorbeeld PIR met lambda 0,022, dan haal je met diezelfde 100 millimeter een Rd van 4,5. De Rd staat op de verpakking en zegt dus alleen iets over die ene laag, niet over je muur.
Rc: de isolatiewaarde van de hele constructie
De Rc (de c staat voor constructie) is de warmteweerstand van het complete bouwdeel: de isolatieplaat plus alle andere lagen, zoals metselwerk, luchtspouw en binnenafwerking, plus de overgangsweerstanden aan de binnen- en buitenkant. Je telt de Rd's van alle lagen bij elkaar op en voegt de vaste overgangswaarden toe (aan de binnenzijde Rsi ongeveer 0,13 en aan de buitenzijde Rse ongeveer 0,04 m2K/W). De Rc is altijd de waarde waarop bouwregels en subsidies sturen, omdat die de werkelijke prestatie van de muur beschrijft. Een isolatieplaat met Rd 3,5 in een spouw kan met het bestaande metselwerk uitkomen op een Rc van rond de 4,0. De Rc is dus wat telt voor je hele gevel, dak of vloer.
U-waarde: het warmteverlies (de omgekeerde)
De U-waarde is precies één gedeeld door de totale warmteweerstand: U is 1 gedeeld door Rc. Hij vertelt hoeveel watt er per vierkante meter en per graad temperatuurverschil weglekt. Een gevel met Rc 4,0 heeft dus een U-waarde van 1 gedeeld door 4,0 is 0,25 W/m2K. Bij glas gebruiken we bijna altijd de U-waarde in plaats van de Rc, omdat een ruit dun is en zijn prestatie beter in warmteverlies uit te drukken is. HR++ glas zit rond U 1,1 en triple glas rond U 0,6 W/m2K. Onthoud: hoe lager de U, hoe minder warmte er verdwijnt.
Van Rd naar Rc naar U: hoe reken je om
De ketting is logisch als je de stappen op een rij zet. In de praktijk reken ik het bij een spouwmuur zo door:
1. Bepaal per laag de Rd: dikte gedeeld door lambda. Voor de isolatie 0,12 meter gedeeld door 0,035 is ongeveer 3,4 m2K/W. 2. Tel de Rd's van alle lagen op, inclusief het bestaande metselwerk (kleine bijdrage) en voeg Rsi 0,13 en Rse 0,04 toe. Zo kom je bijvoorbeeld op een Rc van ongeveer 3,7. 3. Reken de U-waarde: 1 gedeeld door 3,7 is ongeveer 0,27 W/m2K.
Zo zie je in drie stappen van de dikte op de verpakking naar het werkelijke warmteverlies van je muur.
Welke waarde gebruik je waarvoor
Gebruik de Rd om isolatiematerialen onderling te vergelijken bij gelijke dikte, of om te bepalen hoeveel millimeter je nodig hebt. Gebruik de Rc om te toetsen of je dak, gevel of vloer aan de gewenste of vereiste prestatie voldoet, want daar sturen bouwregels en subsidie op. Gebruik de U-waarde vooral bij glas, kozijnen en deuren, en als je het warmteverlies van verschillende bouwdelen wilt optellen in een warmteverliesberekening. Wie deze drie uit elkaar houdt, laat zich niet verleiden door een mooie Rd op de verpakking terwijl de Rc van de hele muur tegenvalt.
Waar begin je met het verduurzamen van je woning?
De juiste isolatievolgorde en het meeste rendement per euro hangen af van jouw huis. In een onafhankelijk energieadvies bepalen we welke maatregelen het meest opleveren. Zie ook de juiste volgorde.
Vraag je energieadvies aan · €250Veelgestelde vragen
Is een hoge Rd van het materiaal genoeg?
Nee. De Rd zegt alleen iets over die ene laag. Pas de Rc van de hele constructie vertelt of je gevel, dak of vloer echt goed presteert. Reken de losse lagen dus altijd door tot een Rc.
Waarom staat op glas een U-waarde en geen Rc?
Omdat glas dun is en zijn prestatie beter in warmteverlies is uit te drukken dan in warmteweerstand. Voor ruiten, kozijnen en deuren is de U-waarde de gangbare maat; voor dichte vlakken de Rc.
Hoe reken je van Rc-waarde naar U-waarde?
De U-waarde is één gedeeld door de Rc. Een dak met een Rc van 6 heeft dus een U-waarde van ongeveer 0,17. Hoe hoger de Rc, hoe lager de U en hoe minder warmte er weglekt. Bij glas gebruiken we de U-waarde omdat het te dun is voor een zinvolle Rc.
De complete isolatie-checklist
In tien punten zie je waar je woning warmte verliest en in welke volgorde isoleren het meeste oplevert. Laat je e-mail achter, dan sturen we de checklist toe.