COP en SCOP van een warmtepompboiler: wat zegt het rendement echt
Vraag de gratis checklist aanCop warmtepompboiler
Zie je bij de ene warmtepompboiler een COP van 3,8 en bij de andere 2,9 en vraag je je af of dat een eerlijke vergelijking is? Bijna nooit, want die getallen gelden vaak bij verschillende temperaturen. De COP zegt hoeveel warmte je krijgt per eenheid stroom, maar dat cijfer verschuift sterk met de omstandigheden. Wie weet waar hij op moet letten, prikt door de mooie foldergetallen heen en kiest op het echte jaarrendement. In dit kennisartikel lees je wat COP en SCOP precies betekenen, bij welke temperatuur een getal geldt, hoe de meetnorm werkt en hoe je merken eerlijk naast elkaar zet. Het brede verhaal over de warmtepompboiler staat op de hoofdpagina; hier gaat het puur om het rendement.
Wat COP en SCOP betekenen
COP staat voor Coefficient of Performance: de verhouding tussen de geleverde warmte en de gebruikte stroom op één moment. Een COP van 3 betekent dat je uit 1 kilowattuur stroom 3 kilowattuur warmte haalt. De overige 2 komen gratis uit de lucht. SCOP is de seizoensgebonden variant: het gemiddelde rendement over een heel jaar, inclusief koude en warme dagen. Voor een tapwaterwarmtepomp gebruikt men meestal een jaarrendement dat op een vaste testcyclus is gemeten, want warm water maak je het hele jaar door en niet uitsluitend als het buiten koud is.
Bij welke temperatuur een COP-getal geldt
Dit is de kern. Een COP wordt altijd gemeten bij een vaste luchttemperatuur en een vaste watertemperatuur. Fabrikanten noteren dat als bijvoorbeeld A20/W10-55: aanzuiglucht van 20 graden, water opgewarmd van 10 naar 55 graden. Datzelfde toestel bij A7 (7 graden lucht) haalt een merkbaar lagere COP, want koudere lucht bevat minder warmte. Een getal van 3,8 bij A20 en een getal van 2,9 bij A7 kunnen dus van hetzelfde toestel zijn. Kijk daarom altijd achter het COP-getal naar de meetcondities. Zonder die condities zegt het cijfer weinig.
COP, SCOP en jaarrendement uit elkaar
Deze drie worden vaak door elkaar gehaald. Een korte ordening helpt.
| Kengetal | Wat het meet | Waar je op let |
|---|---|---|
| COP | Rendement op één moment | Bij welke lucht- en watertemperatuur |
| SCOP | Gemiddelde over een seizoen | Onder welk klimaatprofiel |
| Jaarrendement tapwater | Rendement over de testcyclus | Welk tapprofiel en welke luchtbron |
Voor een warmtepompboiler is het jaarrendement bij een realistische luchtbron het eerlijkste vergelijkingscijfer. Een toestel op constante ventilatielucht van 18 tot 21 graden haalt daardoor structureel een hogere COP dan eentje op koude buitenlucht.
De meetnorm en het tapprofiel
Warmtepompboilers worden getest volgens de Europese norm EN 16147. Daarbij tapt een machine een vast patroon van warm water af, een tapprofiel, met een letter zoals M, L of XL. L staat voor een gemiddeld huishouden, XL voor een groot huishouden met veel warmwatergebruik. Belangrijk: een COP gemeten op profiel M laat zich niet zomaar vergelijken met een COP op profiel XL. Let er dus op dat je toestellen op hetzelfde tapprofiel én dezelfde luchtcondities naast elkaar legt.
Hoe je merken eerlijk vergelijkt
Wil je twee toestellen echt vergelijken, loop dan dit rijtje af: is de luchtbron gelijk (allebei ventilatielucht of allebei buitenlucht), is de watertemperatuur gelijk (meestal opwarmen tot 55 graden), en is het tapprofiel gelijk. Pas als die drie kloppen, mag je de COP-getallen naast elkaar zetten. Vergelijk je een foldergetal bij A20 met een concurrent bij A7, dan vergelijk je appels met peren. In de praktijk zie ik dat het toestel met het laagste foldergetal soms het zuinigst is over het jaar, simpelweg omdat het bij een eerlijkere temperatuur is gemeten.
Rekenvoorbeeld: van COP naar stroom per jaar
Een gemiddeld gezin gebruikt ruwweg 2.400 tot 2.800 kilowattuur aan warmte per jaar voor warm water. Reken ik met 2.600 kilowattuur warmte en een jaargemiddelde COP van 3, dan kost dat ongeveer 870 kilowattuur stroom. Bij een COP van 3,5 zakt dat naar zo'n 740 kilowattuur, en bij een gewone elektrische boiler (COP van 1) kost diezelfde warmte de volle 2.600 kilowattuur. Zo zie je meteen waarom de luchtbron en de COP zwaarder wegen dan de folderkleur: het verschil tussen COP 3 en 3,5 scheelt over een jaar al ruim 100 kilowattuur.
Wat de COP in de praktijk beïnvloedt
Op papier haal je zelden precies het foldergetal. De COP zakt als je het water hoger opstookt dan nodig, bijvoorbeeld naar 60 graden voor de legionellacyclus in plaats van de gebruikelijke 55. Hij zakt ook als de aangezogen lucht koud is, of als de verdamper vervuild raakt. Een veelgemaakte fout is de watertemperatuur standaard op het maximum zetten; elke graad hoger kost rendement. Zet hem op de laagste stand die genoeg comfort geeft, meestal rond de 53 tot 55 graden.
Welke warmwateroplossing past bij jouw woning?
Dat hangt af van je verbruik, ruimte en of je gasloos gaat. In een onafhankelijk energieadvies kiezen we samen de beste route voor je hele woning. Start met de keuzehulp.
Vraag je energieadvies aan · €250Veelgestelde vragen
Is een hogere COP altijd beter?
Alleen als de meetcondities gelijk zijn. Een COP van 3,8 bij warme lucht kan in de praktijk minder opleveren dan een COP van 3,2 bij een eerlijke, lagere temperatuur. Kijk altijd naar de temperatuur waarbij het getal is gemeten.
Wat is een goede COP voor een warmtepompboiler?
Op ventilatielucht is een jaargemiddelde rond de 3 tot 3,5 gangbaar en netjes. Op koude buitenlucht ligt het jaargemiddelde lager. Een getal boven de 4 komt vrijwel altijd van een meting bij hoge luchttemperatuur.
Waarom haal ik in de praktijk een lagere COP dan de folder belooft?
Omdat het foldergetal bij een gunstige luchttemperatuur en een gunstig tapprofiel is gemeten. Zet je de watertemperatuur hoger dan de meetconditie, staat het toestel in een koude ruimte, of tap je vaker kleine hoeveelheden dan het gemeten profiel, dan zakt de COP. Een verschil van een halve punt tussen folder en praktijk is normaal.
De complete warmwater-checklist
In negen punten kies je de beste manier om zonder gas warm water te maken voor jouw woning en huishouden. Laat je e-mail achter, dan sturen we de checklist toe.