Van het gas af met een slecht geïsoleerd huis
Vraag de gratis checklist aanGasloos huis
Woon je in een slecht of matig geïsoleerd huis en vraag je je af of je überhaupt al van het gas af kunt? Dat is een terechte zorg, want de verhalen over torenhoge stroomrekeningen komen bijna altijd uit huizen waar de schil niet op orde was. Het eerlijke antwoord: ja, een matig geïsoleerd huis kan vaak al gasloos, maar alleen als je eerst de grootste warmteverliezen aanpakt en de warmtebron en afgifte daarop afstemt. Het voordeel van die volgorde is dat je warmtevraag zo ver zakt dat een warmtepomp met een gezonde SCOP kan draaien in plaats van vol te moeten stoken. In dit kennisartikel lees je hoe ver je huis geïsoleerd moet zijn, welke bron en afgifte dan werken en wanneer je beter eerst nog een jaar isoleert voordat je de gasketel eruit haalt.
Waarom isolatie de eerste vraag is, niet de warmtebron
Veel mensen beginnen bij de warmtepomp en pas daarna bij de isolatie. In de praktijk werkt dat andersom. Een warmtepomp levert warmte op lage temperatuur, meestal 35 tot 45 °C aanvoer. Verliest je huis veel warmte door enkel glas, een ongeïsoleerd dak of een koude vloer, dan moet je die lage temperatuur compenseren met veel meer afgifte-oppervlak, of het toestel moet harder stoken en zakt het rendement.
Isoleren verlaagt je warmtevraag. Hoe lager die vraag, hoe kleiner en zuiniger de warmtepomp mag zijn en hoe lager de aanvoertemperatuur kan blijven. Elke graad die je de aanvoer kunt verlagen, levert ruwweg 2 tot 2,5 procent rendementswinst op. Daarom begint gasloos wonen bij de schil, niet bij het toestel.
Hoe ver moet je huis geïsoleerd zijn?
Je hoeft geen nul-op-de-meter-woning te hebben. Maar een paar basiszaken moeten op orde zijn voordat een warmtepomp comfortabel draait. Als richtwaarde streef je naar:
- dakisolatie met een Rd-waarde van minstens 3,5 tot 6 m²K/W; - vloer- of bodemisolatie met een Rd rond de 3,5 m²K/W; - HR++-glas of triple glas in plaats van enkel glas, met een U-waarde van 1,2 of lager; - spouwmuurisolatie waar dat kan, of gevelisolatie bij massieve muren.
Zit je hier ruim onder, dan is je huis "slecht" geïsoleerd en loont het om eerst de meest renderende en eenvoudigste maatregelen te doen. Zit je er dicht bij, dan is je huis "matig" en kun je vaak al gasloos, mits je de afgifte goed kiest. Hoe je die maatregelen in de juiste volgorde plant, staat op de pillarpagina over isoleren.
Welke afgifte werkt in een matig geïsoleerd huis
Vloerverwarming is de mooiste partner voor een warmtepomp, maar niet altijd haalbaar in een bestaande woning. In een matig geïsoleerd huis werkt vaak een combinatie het beste:
- lage-temperatuurradiatoren of bestaande radiatoren die ruim zijn bemeten; - ventilatorconvectoren in de ruimtes die snel warm moeten worden; - vloerverwarming waar je toch de vloer openbreekt.
De truc is dat je genoeg afgifte-oppervlak hebt om je huis op 45 °C aanvoer warm te krijgen in plaats van 70 °C. In de praktijk betekent dat vaak dat een deel van de radiatoren groter moet, vooral in de woonkamer en de slaapkamers op het noorden. Welke afgifte bij lage temperatuur past, lees je op de pagina over warmteafgifte kiezen.
Welke bron past bij een matig huis
Zolang de schil nog niet perfect is, is een hybride warmtepomp vaak de verstandigste tussenstap. De warmtepomp doet de zachte dagen, de gasketel of een elektrische bijverwarming vangt de piek op. Zo voorkom je dat het toestel op de koudste dagen moet vollasten en je stroomrekening piekt.
Is de schil op orde en heb je genoeg afgifte, dan kan een volledige lucht-waterwarmtepomp. Reken dan op een SCOP van 3 tot 3,8 in een matig huis, tegenover 4 of hoger in een goed geïsoleerde woning. Dat verschil zie je direct terug in je stroomverbruik. Meer over de bronkeuze vind je op de pillarpagina over de warmtepomp.
Isoleren of overstappen: wat eerst?
Onderstaande tabel helpt je bepalen of je huis al klaar is of eerst nog een isolatieslag nodig heeft.
| Situatie | Isolatie | Verstandige route |
|---|---|---|
| Enkel glas, dak niet geïsoleerd | slecht | eerst isoleren, dan hybride |
| Deels dubbel glas, dak beperkt | matig | hybride warmtepomp als tussenstap |
| HR++ glas, dak en vloer op orde | redelijk | volledige warmtepomp mogelijk |
| Alles op label A, ruime afgifte | goed | in één keer volledig gasloos |
Een rekenvoorbeeld uit de praktijk
Bij een hoekwoning van ongeveer 130 m² uit 1968 met deels dubbel glas zag ik een warmtevraag die veel te hoog was voor een directe warmtepomp. We isoleerden eerst het dak naar Rd 6 en de vloer naar Rd 3,5, en vervingen het enkel glas in de woonkamer door HR++. Daarmee zakte de warmtevraag met ruwweg een derde. Pas toen paste een lucht-waterwarmtepomp met een SCOP rond de 3,6, in plaats van een fors overgedimensioneerd toestel dat continu op hoge temperatuur had moeten draaien. Een veelgemaakte fout is de warmtepomp kopen vóór de isolatie: dan reken je met de oude, te hoge warmtevraag.
Wanneer je beter nog even wacht met de gasketel eruit halen
Heb je nog enkel glas op het zuiden, een ongeïsoleerd dak of koude buitenmuren, dan is het verstandig om die eerst aan te pakken en de gasketel nog even te houden. Je bespaart dan eerst op je warmtevraag en voorkomt dat je een warmtepomp kiest die op de te hoge oude vraag is berekend. Een tussenjaar met een hybride opstelling geeft je bovendien meetgegevens over welke kamers nog tekortschieten.
Van het gas af, maar hoe bij jóuw woning?
De verstandige route verschilt per woning: eerst de schil, dan de afgifte, dan de bron. In een onafhankelijk energieadvies zetten we jouw stappenplan op papier.
Vraag je energieadvies aan · €250Veelgestelde vragen
Kan een slecht geïsoleerd huis echt niet gasloos?
Het kan wel, maar zonder isolatieslag draait de warmtepomp inefficiënt en piekt je stroomrekening op koude dagen. Vrijwel altijd is het verstandiger om eerst de grootste warmteverliezen aan te pakken en pas daarna de bron te kiezen.
Moet ik per se vloerverwarming aanleggen?
Nee. In een matig geïsoleerd huis werken ruime lage-temperatuurradiatoren of ventilatorconvectoren ook, zolang je genoeg afgifte-oppervlak hebt om op ongeveer 45 °C aanvoer warm te worden.
Hoeveel hoger is mijn stroomverbruik in een matig huis?
Reken op een SCOP van 3 tot 3,8 in plaats van 4 of hoger in een goed huis. Dat betekent dat je per eenheid warmte iets meer stroom gebruikt, wat je op de koudste weken het duidelijkst merkt.
De complete van-het-gas-af-checklist
In tien punten zet je de juiste stappen om je woning van het gas af te halen, in de volgorde die het meeste oplevert. Laat je e-mail achter, dan sturen we de checklist toe.