Oude woning gasloos maken: stappenplan voor jaren 60-, 70- en 80-woningen
Vraag de gratis checklist aanWoning gasloos maken
Woon je in een huis uit de jaren zestig, zeventig of tachtig en vraag je je af of het ooit van het gas af kan? Dat kan bijna altijd, maar niet door meteen een warmtepomp te bestellen. De winst zit in de volgorde: eerst het huis geschikt maken, dan pas de bron kiezen. Zo daalt je warmtevraag, kan je huis op lage temperatuur draaien en werkt elke vervolgstap beter en zuiniger. In dit kennisartikel lees je welk bouwjaar wat over je woning zegt, welke isolatie het eerst loont, wanneer je bestaande radiatoren volstaan en in welke volgorde je te werk gaat.
Kan een oude woning wel van het gas af?
Ja, in verreweg de meeste gevallen. Een misverstand dat we vaak tegenkomen is dat een warmtepomp alleen in nieuwbouw werkt. Dat klopt niet. Wat wel klopt: een oude woning vraagt meestal eerst een isolatieslag, anders draait de warmtepomp op een hoge temperatuur en zakt het rendement.
Het draait om één begrip: de warmtevraag. Dat is hoeveel warmte je huis nodig heeft om behaaglijk te blijven. Een tochtig, matig geïsoleerd huis heeft een hoge warmtevraag en wil warm water van 70 tot 80 graden door de radiatoren. Bijna elke gasloze verwarming werkt juist het best op lage temperatuur, rond de 35 tot 45 graden. Het hele stappenplan draait erom die warmtevraag omlaag te brengen tot je huis op die lage temperatuur comfortabel blijft.
Wat je bouwjaar over je woning verklapt
Het bouwjaar zegt veel over waar je begint. Grofweg zien we drie periodes, elk met eigen aandachtspunten.
| Bouwperiode | Typische zwakke plek | Eerste isolatiestap |
|---|---|---|
| Jaren 60 | Vaak nog enkel glas, spouw meestal leeg, geen vloerisolatie | Spouw en vloer na-isoleren |
| Jaren 70 | Spouw leeg, matig dak, dubbel glas van de eerste generatie | Vloer, spouw en dak aanpakken |
| Jaren 80 | Spouw vaak deels gevuld, redelijk dak, ouder dubbel glas | Glas verbeteren en dak bijisoleren |
Dit is een richtlijn, geen wet. Elke woning is verbouwd, aangepast of al deels geïsoleerd, dus de echte staat blijkt pas als iemand komt kijken. Maar het geeft je een idee waar de grootste winst zit. Bij een jaren 60-woning valt of staat het vaak met de spouw en de vloer; bij een jaren 80-woning zit de winst vaker in het glas en het dak.
Stap 1: breng de woning en de warmtevraag in kaart
Voordat je iets koopt, kijk je naar de woning zelf. Welk energielabel heb je nu? Waar zit het glas, is de spouw gevuld, is er een kruipruimte, hoe is het dak geïsoleerd? En net zo belangrijk: welk afgiftesysteem heb je, radiatoren of vloerverwarming?
Een praktische toets die ik vaak doe: zet op een koude winterdag de cv-ketel een paar graden lager en kijk of het huis warm blijft met een aanvoertemperatuur van rond de 50 graden. Blijft het behaaglijk, dan zit je huis dicht bij geschikt voor een warmtepomp. Koelt het snel af, dan weet je dat er eerst geïsoleerd moet worden.
Stap 2: isoleer de schil waar het loont
De schil is de vloer, de muren, het dak en het glas. Bij oudere woningen levert isoleren dubbel op: je warmtevraag daalt en het comfort stijgt meteen. Geen koude vloer, geen koudeval bij het raam, een gelijkmatiger temperatuur.
De volgorde op rendement is meestal: begin met kierdichting en vloerisolatie, want dat is voordelig en direct merkbaar. Pak daarna de spouwmuur, als die leeg en geschikt is; een lege spouw laat zich vaak na-isoleren door er materiaal in te blazen. Isoleer vervolgens het dak, waar veel warmte ontsnapt. Vervang tot slot het glas waar nog enkel of oud dubbel glas zit. Voor subsidie gelden minimum-isolatiewaarden, bijvoorbeeld een Rd-waarde van 3,5 of hoger voor vloer, gevel en dak, dus vraag daar bij een offerte naar.
Stap 3: maak het afgiftesysteem geschikt voor lage temperatuur
Dit is de stap die het vaakst wordt overgeslagen. Een warmtepomp levert water van rond de 35 tot 45 graden. Je bestaande radiatoren zijn ooit berekend op 70 tot 80 graden. Of ze op lage temperatuur genoeg warmte afgeven, hangt af van hun grootte en van de nu verlaagde warmtevraag.
In de praktijk zien we dat na een goede isolatieslag veel bestaande radiatoren al voldoen, zeker in de kleinere ruimtes. In een enkele kamer, vaak de woonkamer of een grote slaapkamer, moet een radiator groter of van een ander type worden. Speciale lage-temperatuurradiatoren met een ventilator geven op 45 graden nog volop warmte af. Vloerverwarming is de meest comfortabele afgifte op lage temperatuur, maar bij een bestaande woning is dat een grotere ingreep.
Stap 4: kies de warmtebron die bij de verlaagde warmtevraag past
Nu pas komt de bron in beeld, en de keuze volgt uit de vorige stappen. Is het huis goed geïsoleerd en kan het op lage temperatuur draaien, dan ligt een volledig elektrische warmtepomp voor de hand. Uit één kilowattuur stroom haalt die drie tot vier kilowattuur warmte, uitgedrukt in een SCOP van rond de 4.
Is je huis nog niet zo ver, of wil je niet in één keer alles vervangen, dan is een hybride warmtepomp een verstandige tussenstap. Daarover hieronder meer. In sommige wijken speelt daarnaast de vraag of er een warmtenet komt; dat hangt af van het warmteplan van je gemeente.
Stap 5: regel ventilatie en inregelen
Twee dingen die het verschil maken tussen een systeem dat werkt en eentje dat tegenvalt. Hoe beter je isoleert, hoe luchtdichter je huis wordt, en hoe belangrijker bewuste ventilatie. Zonder goede ventilatie krijg je vocht, een klamme lucht en op termijn schimmel. Regel dat mee bij de isolatie, met roosters, mechanische afzuiging of balansventilatie met warmteterugwinning.
En laat de installatie na plaatsing echt inregelen. Een warmtepomp die op de fabrieksinstelling blijft staan, draait vaak op een te hoge temperatuur en verbruikt onnodig veel. Het waterzijdig inregelen van de radiatoren en het instellen van de stooklijn is het werk waar het rendement echt wordt verdiend.
De hybride warmtepomp als tussenstap
Voor veel jaren 60-, 70- en 80-woningen is de hybride warmtepomp de meest praktische eerste stap. Het is een kleine warmtepomp naast je bestaande cv-ketel. De pomp doet het grootste deel van het jaar het werk, de ketel springt bij op de koudste dagen en voor het warme water. Je bespaart meteen fors op gas zonder je hele installatie en je radiatoren te hoeven vervangen.
Volledig van het gas af ben je met een hybride nog niet, want de ketel blijft. Maar je zet wel een grote stap, en je koopt tijd om in je eigen tempo te isoleren en later de volledige stap te zetten. Voor iemand die niet alles tegelijk wil of kan doen, is dat een eerlijke route.
Een volgorde die in de praktijk werkt
Als je het rustig aanpakt, werkt deze volgorde het best. Breng eerst je woning en warmtevraag in kaart. Isoleer daarna de schil waar het loont, van kierdichting en vloer naar spouw, dak en glas. Maak vervolgens je afgiftesysteem geschikt voor lage temperatuur, zodat het huis op 45 graden of lager comfortabel blijft. Kies dan pas de warmtebron die bij je verlaagde warmtevraag past, hybride als tussenstap of volledig elektrisch als het huis klaar is. Regel tot slot de ventilatie en laat alles goed inregelen. Wie deze volgorde volgt, komt zelden voor verrassingen te staan.
Van het gas af, maar hoe bij jóuw woning?
De verstandige route verschilt per woning: eerst de schil, dan de afgifte, dan de bron. In een onafhankelijk energieadvies zetten we jouw stappenplan op papier.
Vraag je energieadvies aan · €250Veelgestelde vragen
Kan een huis uit de jaren 70 van het gas af?
Bijna altijd, mits je eerst isoleert. Een jaren 70-woning heeft vaak een lege spouw en matige vloer- en dakisolatie. Na die isolatieslag kan het huis meestal op lage temperatuur draaien en is een warmtepomp haalbaar, eventueel na een hybride tussenstap.
Werkt een warmtepomp op mijn oude radiatoren?
Vaak wel, maar niet vanzelf. Na een goede isolatieslag daalt je warmtevraag zo ver dat veel bestaande radiatoren op 45 graden genoeg warmte afgeven. In de ruimtes waar dat niet lukt, vervang je een enkele radiator door een groter of speciaal lage-temperatuurmodel.
Moet ik eerst isoleren of eerst de warmtepomp?
Eerst isoleren. Een lagere warmtevraag laat de warmtepomp op lage temperatuur draaien, en dat is precies waar zijn rendement zit. Isoleren maakt de hele installatie kleiner, zuiniger en comfortabeler. De bron kies je pas als het huis klaar is.
Welke isolatie heeft een jaren 60-woning nodig?
Bij een jaren 60-woning zit de winst meestal in de spouw en de vloer, en vaak ook in het glas. Controleer of de spouw leeg en geschikt is voor na-isolatie, isoleer de vloer vanuit de kruipruimte en vervang enkel glas. Het dak volgt daarna als daar nog niets zit.
De complete van-het-gas-af-checklist
In tien punten zet je de juiste stappen om je woning van het gas af te halen, in de volgorde die het meeste oplevert. Laat je e-mail achter, dan sturen we de checklist toe.