Afgiftesysteem voor een warmtepomp: vloerverwarming, radiatoren en lage temperatuur
Vraag de gratis checklist aanAfgiftesysteem warmtepomp
Twijfel je of je warmtepomp wel goed werkt op je bestaande radiatoren? Dat is een van de eerste vragen die ik bij een woningopname krijg, en terecht. Het afgiftesysteem bepaalt voor een groot deel of een warmtepomp zuinig draait of juist tegenvalt. Een warmtepomp levert warmte het liefst op een lage temperatuur, en hoe groter het oppervlak waarmee je die warmte aan de kamer afgeeft, hoe lager de aanvoertemperatuur mag zijn. In dit kennisartikel lees je welke afgiftesystemen er zijn, hoe je herkent of jouw systeem geschikt is en wanneer aanpassen echt nodig is.
Wat een afgiftesysteem eigenlijk doet
Het afgiftesysteem is alles wat de warmte van de warmtepomp de kamer in brengt: vloerverwarming, radiatoren of ventilatorconvectoren. De warmtepomp maakt water warm, het afgiftesysteem geeft die warmte af aan de lucht. De temperatuur van dat water noemen we de aanvoertemperatuur. Bij een oude cv-ketel maakte je dat water zonder nadenken 70 tot 80 graden. Een warmtepomp kan dat ook, maar dan daalt het rendement fors.
Waarom een lage aanvoertemperatuur alles bepaalt
Een warmtepomp is zuiniger naarmate het verschil tussen de buitenlucht en het aanvoerwater kleiner is. Als vuistregel zie ik in de praktijk dat het verbruik ongeveer 2 tot 2,5 procent stijgt per graad dat je de aanvoer hoger zet. Ga je van 35 graden naar 55 graden, dan praat je al snel over 40 procent meer stroom voor dezelfde warmte. Daarom mikken we op een zo laag mogelijke aanvoertemperatuur. Een goede lucht-water-warmtepomp haalt een SCOP van 3,5 tot 4,5 bij lage temperatuur; draai je hem warm, dan zakt die richting 2,5.
De afgiftesystemen op een rij
De verschillen zitten vooral in het afgevende oppervlak en dus in de benodigde aanvoertemperatuur.
| Afgiftesysteem | Aanvoertemperatuur | Geschikt voor warmtepomp |
|---|---|---|
| Vloer- of wandverwarming | 30-40 graden | Zeer geschikt |
| Ventilatorconvector | 35-45 graden | Zeer geschikt |
| Lage-temperatuur-radiator | 45-55 graden | Geschikt |
| Radiator uit jaren 70/80 | 70-90 graden | Vaak te klein |
Vloerverwarming geeft warmte af op lage temperatuur
Vloerverwarming heeft het grootste afgevende oppervlak: de hele vloer. Daardoor volstaat 30 tot 40 graden aanvoer en draait de warmtepomp op zijn zuinigst. Een bijkomend voordeel is de gelijkmatige warmte, zonder koudeval bij het raam. Ligt er al vloerverwarming, dan zit je goed. Wil je weten hoe je een warmtepomp precies afstemt op vloerverwarming, dan gaat de sibling-pagina over de warmtepomp met vloerverwarming daar dieper op in.
Moeten de radiatoren eruit?
Dit is de grootste misvatting die ik tegenkom. Veel mensen denken dat alle radiatoren vervangen moeten worden, maar dat valt in de praktijk vaak mee. Radiatoren die ruim bemeten zijn, kunnen bij 50 graden aanvoer nog genoeg warmte leveren voor een goed geisoleerde kamer. De vuistregel: een radiator die op de koudste dag een kamer warm houdt bij 50 graden aanvoer, is klaar voor een warmtepomp. Zijn de radiatoren te klein, dan hoef je vaak alleen de een of twee krapste ruimtes aan te pakken, niet het hele huis.
Ventilatorconvectoren en LT-radiatoren als tussenweg
Kun of wil je geen vloerverwarming leggen? Dan zijn er twee goede tussenoplossingen. Een ventilatorconvector blaast met een stille ventilator lucht langs een warmtewisselaar en geeft daardoor veel warmte af bij een lage aanvoer van 35 tot 45 graden. Een lage-temperatuur-radiator is dieper en heeft meer oppervlak dan een gewone radiator en werkt prima op 45 tot 55 graden. Beide zijn een nette manier om een bestaande woning geschikt te maken zonder de vloeren open te breken.
Zo controleer je of jouw afgifte klaar is
Bij een tussenwoning van ongeveer 120 vierkante meter uit de jaren 80 reken ik het meestal zo door. Ik bepaal per kamer de warmtevraag op de koudste dag en kijk of de aanwezige radiator die warmte kan leveren bij 50 graden. Bij die woning bleken zes van de acht radiatoren ruim genoeg; alleen de woonkamer en de badkamer kregen een grotere. Voor het hele huis nieuwe radiatoren was niet nodig. Een veelgemaakte fout die ik zie, is dat mensen de warmtepomp op de oude ketelinstelling van 70 graden laten staan. Dan werkt hij wel, maar veel te duur. Verlaag de stooklijn stap voor stap en kijk waar het comfort echt begint te haperen.
Past een warmtepomp bij jóuw woning?
Of een warmtepomp geschikt is en welk vermogen je nodig hebt, blijkt uit een warmteverliesberekening van je woning. Dat doen we in een onafhankelijk energieadvies, met een concreet plan als resultaat.
Vraag je energieadvies aan · €250Veelgestelde vragen
Kan een warmtepomp op mijn bestaande radiatoren werken?
Vaak wel, als ze ruim bemeten zijn en je huis redelijk is geisoleerd. De radiatoren moeten genoeg warmte kunnen leveren bij ongeveer 50 graden aanvoer. Krappe radiatoren in een of twee ruimtes vervang je gericht.
Moet ik overal vloerverwarming leggen?
Nee. Vloerverwarming is de zuinigste keuze, maar een combinatie met lage-temperatuur-radiatoren of ventilatorconvectoren werkt ook goed. Kies per ruimte wat praktisch haalbaar is.
Hoe weet ik welke aanvoertemperatuur mijn huis nodig heeft?
Dat volgt uit de warmtevraag per kamer en het afgevende oppervlak dat je hebt. Een monteur berekent dit, maar je krijgt zelf al een indruk door de stooklijn te verlagen en te kijken tot welke temperatuur het comfortabel blijft.
De complete warmtepomp-checklist
In elf punten zie je of jouw woning klaar is voor een warmtepomp: isolatie, afgifte, plek voor de unit, subsidie en meer. Laat je e-mail achter, dan sturen we de checklist toe.