Aanvoertemperatuur van een warmtepomp verlagen voor meer rendement
Vraag de gratis checklist aanAanvoertemperatuur warmtepomp
Hoor je vaak dat een warmtepomp pas zuinig is bij een lage aanvoertemperatuur, maar weet je niet hoeveel dat nou echt scheelt? Dan zit je hier goed. De aanvoertemperatuur is de temperatuur van het water dat de warmtepomp naar je radiatoren of vloer stuurt, en die bepaalt je rendement sterker dan bijna elke andere factor. Het kernvoordeel van laag stoken is simpel: hoe kleiner het temperatuurverschil dat de compressor moet overbruggen, hoe minder stroom hij nodig heeft. In dit kennisartikel lees je hoeveel COP je wint per graad lagere aanvoer, met welke maatregelen aan afgifte, isolatie en inregeling je dat mogelijk maakt en waar de grens ligt.
Wat de aanvoertemperatuur is
Als je warmtepomp draait, verwarmt hij cv-water tot een bepaalde temperatuur en stuurt dat je huis in. Dat is de aanvoertemperatuur. Bij een gasketel stond die vroeger vaak op 70 of 80 graden, want een ketel maakt zonder moeite heet water. Een warmtepomp werkt precies andersom: hij is het zuinigst bij een aanvoer van 30 tot 40 graden en wordt fors onzuiniger naarmate je hoger stookt. Het verschil tussen de koude bron en dat warme water is de "berg" die de compressor moet oplopen. Hoe lager je aanvoer, hoe kleiner die berg.
Hoeveel je wint per graad lager
Als vuistregel wint een lucht-waterwarmtepomp ongeveer 2 tot 2,5 procent rendement per graad die je de aanvoertemperatuur verlaagt. Dat lijkt weinig, maar het telt hard op. Ga je van 55 naar 35 graden aanvoer, dan zijn dat 20 graden, oftewel grofweg 40 tot 50 procent zuiniger. In COP-termen: een toestel dat bij 55 graden aanvoer een COP van 2,5 haalt, tikt bij 35 graden makkelijk een COP van 4 aan. Datzelfde effect zie je terug in de SCOP over het hele seizoen. Elke graad die je structureel lager kunt stoken, verdien je dus terug in verbruik.
Aanvoertemperatuur en rendement in één tabel
Onderstaande tabel geeft het verband tussen aanvoertemperatuur en het rendement dat je er ongeveer bij mag verwachten.
| Aanvoertemperatuur | Passend afgiftesysteem | Typische COP | Rendementsklasse |
|---|---|---|---|
| 30-35 °C | Vloerverwarming | 4,0 - 4,5 | Zeer zuinig |
| 40 °C | Lage-temperatuurradiatoren | 3,3 - 3,8 | Zuinig |
| 45 °C | Ruime radiatoren, deels vervangen | 2,8 - 3,2 | Redelijk |
| 55 °C | Bestaande radiatoren, ongewijzigd | 2,2 - 2,6 | Matig |
Maatregel 1: het afgiftesysteem vergroten
Laag stoken kan alleen als je afgiftesysteem groot genoeg is om bij die lage temperatuur toch genoeg warmte af te geven. Een radiator geeft nu eenmaal minder warmte af bij 40 graden dan bij 70. De oplossing is meer afgevend oppervlak: vloerverwarming, of grotere en dikkere lage-temperatuurradiatoren. Vloerverwarming werkt hier het beste omdat het hele vloeroppervlak warmte afgeeft, waardoor 30 tot 35 graden aanvoer al genoeg is. Welk afgiftesysteem bij jouw huis past, staat op de sibling-pagina over het afgiftesysteem en die over de warmtepomp met vloerverwarming.
Maatregel 2: isoleren verlaagt de benodigde aanvoer
Hoe beter je huis geïsoleerd is, hoe minder warmte er weglekt en hoe lager de aanvoertemperatuur mag zijn om het toch warm te krijgen. Een slecht geïsoleerde woning vraagt op een koude dag hoge aanvoer, want de warmte verdwijnt sneller dan je hem erin stopt. Trek je de schil dicht met spouwmuur-, dak- en vloerisolatie en beter glas, dan zakt de benodigde aanvoertemperatuur mee. Isoleren is daarom vaak de eerste stap voordat de warmtepomp erin gaat; hoe je dat aanpakt lees je op de pagina over isoleren voor een warmtepomp.
Maatregel 3: waterzijdig inregelen en de stooklijn
Ook zonder te verbouwen kun je vaak al graden winnen. Waterzijdig inregelen zorgt dat elke radiator precies de juiste hoeveelheid water krijgt, zodat de koude kamers niet meer om extra hoge aanvoer vragen. Vaak worden radiatoren dan opengezet en thermostaatknoppen vervangen. Daarnaast bepaalt de stooklijn hoe de aanvoertemperatuur meebeweegt met de buitentemperatuur: hoe vlakker je die instelt, hoe lager je gemiddeld stookt. De fijnafstelling van de stooklijn staat op de pagina daarover.
Een rekenvoorbeeld uit de praktijk
Bij een jaren-70 tussenwoning van ongeveer 120 vierkante meter stond de aanvoer standaard op 50 graden, met een COP rond de 2,8. We hebben eerst de radiatoren waterzijdig ingeregeld en in twee ruimtes een grotere radiator gehangen, waarna de aanvoer op koude dagen naar 42 graden kon. Alleen die stap tilde de COP naar ongeveer 3,4. Reken je met de vuistregel van 2,5 procent per graad, dan klopt dat aardig: 8 graden lager is grofweg 20 procent zuiniger. Een veelgemaakte fout die ik zie, is de warmtepomp op de oude keteltemperatuur laten staan; dan werkt hij wel, maar je gooit een kwart van je rendement weg.
Past een warmtepomp bij jóuw woning?
Of een warmtepomp geschikt is en welk vermogen je nodig hebt, blijkt uit een warmteverliesberekening van je woning. Dat doen we in een onafhankelijk energieadvies, met een concreet plan als resultaat.
Vraag je energieadvies aan · €250Veelgestelde vragen
Kan ik met bestaande radiatoren toch laag stoken?
Soms. Zijn je radiatoren ruim bemeten en je huis goed geïsoleerd, dan lukt 45 graden vaak al. Zijn ze krap, dan moet je een aantal vervangen of vloerverwarming bijleggen om onder de 45 graden te komen zonder dat het huis koud blijft.
Waarom is 35 graden zoveel zuiniger dan 55?
Omdat de compressor een kleiner temperatuurverschil hoeft te overbruggen. Bij 35 graden aanvoer is de "berg" tussen bron en cv-water veel lager dan bij 55, en dat scheelt grofweg 40 tot 50 procent aan stroom voor dezelfde warmte.
Hoe hoog mag de aanvoertemperatuur van vloerverwarming zijn?
In de praktijk hou je 35 tot 40 graden aan. Hoger mag technisch wel, maar de vloer zelf mag niet warmer worden dan ongeveer 27 graden aan het oppervlak, en bij een houten vloer of parket ligt de grens van de fabrikant vaak nog lager. Boven de 40 graden loop je bovendien het rendement mis waar je de vloerverwarming juist voor legt.
De complete warmtepomp-checklist
In elf punten zie je of jouw woning klaar is voor een warmtepomp: isolatie, afgifte, plek voor de unit, subsidie en meer. Laat je e-mail achter, dan sturen we de checklist toe.