Warmtepomp versus cv-ketel: de stookkosten eerlijk vergeleken
Vraag de gratis checklist aanCv ketel met warmtepomp
Twijfel je of een warmtepomp je onder de streep echt minder aan stoken kost dan je cv-ketel? Dat is de vraag die uiteindelijk telt, en het antwoord hangt af van hoeveel energie elk toestel gebruikt en van de verhouding tussen de gas- en stroomprijs. Op deze informatiepagina reken ik bewust niet in euro's, maar in energie-eenheden en verhoudingen, zodat de vergelijking klopt ongeacht wat de tarieven vandaag doen. Het kernpunt: een warmtepomp levert dezelfde warmte met veel minder energie, maar stroom is per eenheid duurder dan gas. In dit kennisartikel lees je hoe je stookkosten eerlijk vergelijkt, hoe je gas en stroom omrekent naar dezelfde eenheid en waar het kantelpunt ligt.
Hoe je stookkosten eerlijk vergelijkt
Een warmtepomp en een gasketel eerlijk vergelijken lukt alleen als je beide terugbrengt naar dezelfde grootheid: de hoeveelheid nuttige warmte die je huis nodig heeft, uitgedrukt in kWh. Die warmtevraag is voor beide toestellen gelijk; alleen de manier waarop ze die warmte leveren verschilt. De ketel verbrandt gas, de warmtepomp gebruikt stroom om warmte op te pompen. Reken je alles om naar kWh warmte, dan zie je zwart op wit hoeveel energie elk toestel voor diezelfde warmte inzet. Pas daarna komt de prijsverhouding erbij.
Van kubieke meter gas naar kWh warmte
Eén kubieke meter aardgas bevat ongeveer 9,77 kWh aan energie. Een moderne HR-ketel zet daar op onderwaarde ongeveer 95 tot 107 procent van om in nuttige warmte, afhankelijk van of hij goed condenseert; reken praktisch met ongeveer 9,3 kWh nuttige warmte per kubieke meter gas. Een huishouden dat 1.200 kubieke meter gas per jaar aan verwarming besteedt, vraagt dus grofweg 1.200 keer 9,3 is ongeveer 11.000 kWh aan warmte. Dat getal is je warmtevraag, en dat is het startpunt voor beide toestellen.
Van kWh warmte naar kWh stroom
De warmtepomp levert diezelfde 11.000 kWh warmte, maar gebruikt daarvoor stroom in plaats van gas. Hoeveel stroom hangt af van de SCOP, het seizoensrendement. Bij een SCOP van 4 deel je de warmtevraag door 4: 11.000 gedeeld door 4 is ongeveer 2.750 kWh stroom. Bij een SCOP van 3, bijvoorbeeld in een matig geïsoleerd huis met hogere aanvoertemperatuur, wordt dat 11.000 gedeeld door 3, ruim 3.650 kWh stroom. De SCOP is dus de knop die je verbruik bepaalt; hoe hij tot stand komt lees je op de pagina over de SCOP.
De cijfers naast elkaar
Onderstaande tabel rekent dezelfde warmtevraag van 11.000 kWh om naar wat elk toestel aan energie inzet. Alles in energie-eenheden, geen prijzen.
| Toestel | Rendement/SCOP | Energiedrager | Energie-inzet |
|---|---|---|---|
| HR-cv-ketel | ca. 95% | Gas | ca. 1.200 m³ (11.600 kWh gas) |
| Warmtepomp, matig | SCOP 3 | Stroom | ca. 3.650 kWh |
| Warmtepomp, gemiddeld | SCOP 4 | Stroom | ca. 2.750 kWh |
| Warmtepomp, zeer zuinig | SCOP 4,5 | Stroom | ca. 2.450 kWh |
Waar het kantelpunt ligt
Nu de prijsverhouding. De warmtepomp gebruikt bij een SCOP van 4 ongeveer een kwart van de kWh die de ketel aan gas verstookt. Of hij ook onder de streep voordeliger stookt, hangt af van hoeveel duurder stroom per kWh is dan gas per kWh. De vuistregel: een warmtepomp is voordeliger zolang de stroomprijs per kWh minder dan SCOP keer de gasprijs per kWh bedraagt. Bij een SCOP van 4 ligt het kantelpunt dus bij een stroomprijs die vier keer zo hoog is als de gasprijs per kWh. Is de verhouding gunstiger dan vier op één, dan wint de warmtepomp; is stroom relatief nog duurder, dan schuift het voordeel op. Omdat een kubieke meter gas ongeveer 9,77 kWh bevat, kun je de gasprijs per kubieke meter delen door 9,77 om op de prijs per kWh gas uit te komen.
Wat het kantelpunt verschuift
Een paar dingen bewegen dat kantelpunt. Een hogere SCOP verlegt het in je voordeel: bij SCOP 4,5 mag stroom zelfs 4,5 keer zo duur zijn als gas voordat het gelijk staat. Een lage SCOP door hoge aanvoertemperatuur werkt de andere kant op. Zonnepanelen drukken je effectieve stroomprijs, waardoor de warmtepomp er gunstiger uitkomt. En een hybride opstelling laat de warmtepomp de milde dagen doen en de ketel de koudste pieken, zodat je altijd het voordeligste toestel op het juiste moment inzet; hoe dat uitpakt staat op de pagina over de hybride warmtepomp.
Een rekenvoorbeeld uit de praktijk
Bij een tussenwoning met een warmtevraag rond de 11.000 kWh en een SCOP van 4 kom ik op ongeveer 2.750 kWh stroom tegen ruim 1.200 kubieke meter gas voor dezelfde warmte. Of dat goedkoper uitvalt, laat ik de bewoner zelf narekenen met de tarieven op zijn eigen jaarnota, want die verschillen per contract. Wat ik wel meegeef: een veelgemaakte fout is de warmtepomp op keteltemperatuur laten draaien, waardoor de SCOP naar 3 zakt en het verbruik met ruim 30 procent stijgt. Het kantelpunt zit dus voor een groot deel in je eigen instellingen en isolatie, en niet uitsluitend in de tarieven.
Past een warmtepomp bij jóuw woning?
Of een warmtepomp geschikt is en welk vermogen je nodig hebt, blijkt uit een warmteverliesberekening van je woning. Dat doen we in een onafhankelijk energieadvies, met een concreet plan als resultaat.
Vraag je energieadvies aan · €250Veelgestelde vragen
Verbruikt een warmtepomp echt vier keer minder energie dan een ketel?
In energie-eenheden bij een SCOP van 4 wel: hij levert dezelfde warmte met ongeveer een kwart van de kWh. Maar stroom is per kWh duurder dan gas, dus in kosten valt het verschil kleiner uit dan die factor vier.
Bij welke verhouding wordt een warmtepomp voordeliger?
Als vuistregel: zolang stroom per kWh minder dan je SCOP keer de gasprijs per kWh kost. Bij een SCOP van 4 is dat het geval zodra stroom minder dan vier keer zo duur is als gas per kWh.
Wat is beter, een hybride of een volledige warmtepomp?
Bij een woning die nog niet op lage temperatuur te verwarmen is, wint de hybride: je haalt het grootste deel van je warmte uit de pomp en laat de ketel de koudste dagen opvangen. Kan je huis wél op 45 graden of lager, dan is volledig elektrisch zuiniger en ben je van het gas af. De isolatie bepaalt dus welke kant je op gaat, niet het toestel.
De complete warmtepomp-checklist
In elf punten zie je of jouw woning klaar is voor een warmtepomp: isolatie, afgifte, plek voor de unit, subsidie en meer. Laat je e-mail achter, dan sturen we de checklist toe.