Koelen met een warmtepomp: passief en actief koelen uitgelegd
Vraag de gratis checklist aanKoelen met warmtepomp
Wil je 's zomers je huis koelen met de warmtepomp die je al hebt voor het verwarmen? Dat kan, en bij veel warmtepompen zit koelen standaard of als optie ingebouwd. Het voordeel is dat je geen aparte airco nodig hebt: dezelfde installatie die in de winter warmte je huis in brengt, haalt in de zomer warmte eruit. Er zijn twee manieren, passief en actief koelen, met een groot verschil in stroomverbruik. In dit kennisartikel lees je hoe beide werken, hoeveel verkoeling je mag verwachten en hoe je condens voorkomt.
Kan elke warmtepomp koelen
Niet elke warmtepomp koelt, en niet elke warmtepomp koelt op dezelfde manier. Een lucht-water-warmtepomp koelt meestal actief: de compressor draait, maar dan in omgekeerde richting. Bij aanschaf is dit vaak een optie die je aan- of uitzet.
Een bodemwarmtepomp, die zijn warmte uit de grond haalt, kan daarnaast passief koelen. De bodem is in de zomer koeler dan de woning, en die koude gebruik je rechtstreeks. Wil je zeker weten of jouw toestel koelt, kijk dan of het als koelfunctie is geleverd; achteraf een niet-koelende warmtepomp laten koelen gaat meestal niet.
Passief koelen
Passief koelen is de zuinigste vorm. Bij een bodemwarmtepomp is de grond op enkele meters diepte het hele jaar rond een graad of 10 tot 12°C. In de zomer pomp je dat koele water door je vloer of plafond, en de warmte uit je huis wordt afgevoerd naar de bodem. De compressor hoeft daarvoor niet te draaien.
Het enige wat stroom kost, is de circulatiepomp die het water rondpompt, vaak niet meer dan enkele tientallen watt. Daarmee is passief koelen bijna gratis in verbruik. Een mooie bijkomstigheid is dat je de bodem zo weer een beetje opwarmt, wat in de winter helpt het rendement op peil te houden.
Actief koelen
Bij actief koelen keert de warmtepomp zijn proces om en werkt hij als een airco. De compressor draait en onttrekt actief warmte aan het cv-water, dat vervolgens je huis koelt. Dit kan zowel bij een lucht-water- als bij een bodemwarmtepomp.
Actief koelen kost meer stroom dan passief koelen, omdat de compressor meedraait. Daar staat tegenover dat je dieper kunt koelen: je bent niet afhankelijk van de temperatuur van de bodem, maar maakt zelf koud water. Op een echt hete dag levert actief koelen daarom meer verkoeling dan passief.
Passief en actief koelen vergeleken
| Kenmerk | Passief koelen | Actief koelen |
|---|---|---|
| Bron | koude bodem of grondwater | compressor draait mee |
| Stroomverbruik | zeer laag, alleen de pomp | duidelijk hoger |
| Verkoeling | ongeveer 2 tot 3°C | 3 tot 5°C of meer |
| Geschikte warmtepomp | bodem (aardwarmte) | lucht-water en bodem |
De tabel laat de afweging zien: passief is bijna gratis maar begrensd, actief koelt sterker maar kost stroom. Veel bodemwarmtepompen kunnen allebei en schakelen bij naar actief als passief niet genoeg is.
Hoeveel verkoeling levert het op
Belangrijk om te weten: koelen met een warmtepomp is geen airco die de ruimte in een half uur ijskoud blaast. Je verlaagt de temperatuur geleidelijk. In de praktijk zien we bij vloerkoeling een verlaging van ongeveer 2 tot 3°C ten opzichte van wat het zonder koeling zou worden. Bij een woonkamer die anders naar 27 of 28°C zou lopen, betekent dat een aangename 24 tot 25°C.
De aanvoertemperatuur van het koelwater ligt daarbij meestal rond de 16 tot 18°C. Lager kan technisch, maar dan loop je tegen condens aan, en daar zit een grens.
Condens en het dauwpunt
Dit is het punt waar het in de praktijk misgaat. Warme zomerlucht bevat vocht. Zakt de temperatuur van je vloer of leidingen onder het dauwpunt, dan slaat dat vocht neer als condens. Op een vloer geeft dat een gladde, natte laag; in leidingen en verdelers kan het schade geven.
Daarom wordt de aanvoertemperatuur bij koeling bewust niet te laag gezet, meestal niet onder de 16 tot 18°C. Een goede regeling meet de luchtvochtigheid en het dauwpunt en houdt de aanvoer daar netjes boven. Een veelgemaakte fout die ik zie, is dat mensen de koeling zo koud mogelijk willen zetten voor meer effect, waarna de vloer gaat zweten. Rustig koelen boven het dauwpunt is de juiste weg.
Koelen via vloer, wand of ventilatie
Waarmee je koelt, bepaalt het comfort. Vloerkoeling is het meest gebruikt: het grote oppervlak koelt gelijkmatig, al is koude die naar beneden zakt bij een vloer wat minder voelbaar dan bij een plafond. Wand- of plafondkoeling koelt daardoor vaak net iets prettiger, omdat koude lucht van boven zakt.
Radiatoren zijn ongeschikt om mee te koelen: hun oppervlak is te klein en er ontstaat snel condens op het metaal. Wil je serieus koelen, dan heb je dus een vlak, groot afgiftesysteem nodig zoals vloer-, wand- of plafondkoeling. Ook koelen via de ventilatielucht is mogelijk, maar levert doorgaans minder verkoeling dan koeling via de vloer of wand.
Past een warmtepomp bij jóuw woning?
Of een warmtepomp geschikt is en welk vermogen je nodig hebt, blijkt uit een warmteverliesberekening van je woning. Dat doen we in een onafhankelijk energieadvies, met een concreet plan als resultaat.
Vraag je energieadvies aan · €250Veelgestelde vragen
Verbruikt koelen met een warmtepomp veel stroom?
Passief koelen kost bijna niets, omdat alleen de circulatiepomp draait, vaak enkele tientallen watt. Actief koelen kost meer, omdat de compressor meedraait, maar blijft doorgaans zuiniger dan een losse airco die de hele dag aanstaat.
Kan ik met radiatoren koelen?
Nee, dat is niet verstandig. Radiatoren hebben een te klein oppervlak en er ontstaat snel condens op het metaal. Koelen doe je met een vlak systeem zoals vloer-, wand- of plafondkoeling.
Wordt mijn huis echt koud van koelen met een warmtepomp?
Het geeft verkoeling, geen ijskoude ruimte. Reken op ongeveer 2 tot 3°C lager bij passief koelen en wat meer bij actief koelen. Het verschil is dat je woonkamer op een hete dag aangenaam blijft in plaats van benauwd.
De complete warmtepomp-checklist
In elf punten zie je of jouw woning klaar is voor een warmtepomp: isolatie, afgifte, plek voor de unit, subsidie en meer. Laat je e-mail achter, dan sturen we de checklist toe.