PVT-warmtepomp: zonnepanelen als bron voor je warmtepomp
Vraag de gratis checklist aanPvt warmtepomp
Wil je een warmtepomp zonder dat de tuin open moet voor een bodemlus, maar wel met de efficiëntie van een bodembron? Dan is een PVT-warmtepomp het bekijken waard. PVT-panelen wekken tegelijk stroom en warmte op, en die warmte dient als bron voor de warmtepomp. Het voordeel is dat je op je dak een bron hebt die het hele jaar warmte levert, terwijl de panelen efficiënter blijven doordat ze gekoeld worden. In dit kennisartikel lees je hoe een PVT-systeem werkt, hoeveel panelen je nodig hebt, hoe het zich verhoudt tot aardwarmte en voor welke woning het past.
Wat is een PVT-paneel
PVT staat voor de combinatie van PV en T: fotovoltaïsch en thermisch. Een gewoon zonnepaneel (PV) maakt stroom. Een zonnecollector (thermisch) maakt warmte. Een PVT-paneel doet beide tegelijk in één paneel: bovenop zitten de zonnecellen die stroom opwekken, en daaronder loopt een vloeistof door leidingen die de warmte opvangt.
Die vloeistof neemt de warmte van de zon mee én de warmte uit de buitenlucht die langs het paneel strijkt. Daardoor levert een PVT-paneel ook warmte op bewolkte dagen en zelfs 's nachts, zij het op een lage temperatuur. Precies die lauwe warmte is bruikbaar als bron voor een warmtepomp.
Hoe PVT als warmtebron werkt
Een warmtepomp heeft altijd een bron nodig: buitenlucht, de bodem, of dus PVT-panelen. De warmtepomp tilt de lage temperatuur van de bron op naar een bruikbare temperatuur voor je verwarming. Bij een PVT-systeem is de vloeistof uit de panelen die bron.
Er zijn twee manieren waarop PVT wordt ingezet. In de eenvoudigste vorm leveren de panelen rechtstreeks de bronwarmte aan de warmtepomp, als vervanging van een buitenunit of bodemlus. In de tweede, krachtigere vorm combineer je PVT met een bodemlus: overtollige warmte van de panelen laad je in de zomer de bodem in, en die warmte haal je er in de winter weer uit. Dat noemen we regeneratie, en het houdt een bodembron op temperatuur zodat die niet langzaam afkoelt over de jaren.
Hoeveel panelen heb je nodig
Omdat de panelen behalve stroom ook de warmtebron leveren, heb je er meer nodig dan bij een gewone PV-installatie voor enkel stroom. Als vuistregel reken ik in de praktijk met ongeveer twee tot drie PVT-panelen per kilowatt verwarmingsvermogen van de warmtepomp. Voor een doorsnee eengezinswoning komt dat vaak neer op een dak vol panelen.
Het exacte aantal hangt af van je warmtevraag, de oriëntatie van je dak en of je de panelen combineert met een bodemlus. Heb je een bodemlus als buffer, dan kun je met wat minder panelen toe, omdat de bodem de pieken opvangt. Zonder bodembuffer moet het dak de hele bron leveren en heb je er meer nodig. Een goede berekening vooraf voorkomt dat de bron in de koudste weken tekortschiet.
PVT vergeleken met andere bronnen
| Bron | Ruimtebeslag | COP van de warmtepomp | Regeneratie nodig |
|---|---|---|---|
| PVT-panelen op dak | dak | ongeveer 3,5 tot 4,5 | niet nodig |
| Bodemlus (aardwarmte) | tuin of boring | ongeveer 4 tot 5 | soms |
| Buitenlucht | buitenunit | ongeveer 3 tot 4 | niet nodig |
De tabel laat de plek van PVT zien: het rendement zit tussen buitenlucht en bodem in, terwijl je geen tuin open hoeft te graven. Het grote pluspunt tegenover een buitenunit is dat er geen luidruchtige ventilator buiten draait; de panelen zijn geluidloos.
Rendement: stroom en warmte in één
Een aardig neveneffect van PVT is dat de panelen efficiënter stroom maken dan gewone zonnepanelen. Zonnecellen leveren namelijk minder op naarmate ze heter worden. Doordat de vloeistof onder het paneel warmte wegtrekt, blijft het paneel koeler, en die koeling levert een paar procent extra stroomopbrengst op ten opzichte van een ongekoeld paneel.
Zo werkt het systeem twee kanten op. De panelen leveren stroom die je onder meer gebruikt om de warmtepomp te laten draaien, en de warmte die ze afvangen is de bron voor diezelfde warmtepomp. Je oogst met één oppervlak op je dak dus zowel de elektriciteit als de bronwarmte. Dat is aantrekkelijk als je dak de beperkende factor is.
Voor welke woning past een PVT-warmtepomp
PVT is interessant voor woningen die de efficiëntie van een bodembron willen, maar waar een boring lastig of niet mogelijk is, bijvoorbeeld door een kleine of betegelde tuin of door de bodemgesteldheid. In de praktijk zie ik het ook bij mensen die geen buitenunit met ventilatorgeluid willen, bijvoorbeeld in een dichte woonwijk.
Voorwaarde is wel voldoende dakoppervlak, want je hebt een flink aantal panelen nodig. Is je dak klein of deels beschaduwd, dan schiet de bron mogelijk tekort in de winter, en is een lucht-water-warmtepomp of een bodemlus verstandiger. De combinatie van PVT met een bodemlus geeft het hoogste rendement, maar vraagt de meeste ruimte en de meeste afstemming vooraf.
Past een warmtepomp bij jóuw woning?
Of een warmtepomp geschikt is en welk vermogen je nodig hebt, blijkt uit een warmteverliesberekening van je woning. Dat doen we in een onafhankelijk energieadvies, met een concreet plan als resultaat.
Vraag je energieadvies aan · €250Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen PV, zonthermisch en PVT?
PV-panelen maken stroom, zonthermische collectoren maken warmte, en PVT-panelen doen beide tegelijk in één paneel. Bij een PVT-warmtepomp gebruik je de warmte als bron voor de warmtepomp en de stroom onder meer om die warmtepomp te laten draaien.
Kan een PVT-warmtepomp een bodemlus vervangen?
Ja, dat kan. PVT-panelen kunnen de bron leveren zonder dat er geboord hoeft te worden. Voor het hoogste rendement worden PVT en een bodemlus soms gecombineerd, waarbij de zomerwarmte van de panelen de bodem regenereert zodat die op temperatuur blijft.
Wekt een PVT-paneel meer stroom op dan een gewoon zonnepaneel?
Iets meer. Doordat de vloeistof het paneel koelt, blijft het minder heet, en koelere zonnecellen leveren een paar procent meer stroom. De belangrijkste winst zit echter in de warmte die het paneel tegelijk oogst als bron voor de warmtepomp.
De complete warmtepomp-checklist
In elf punten zie je of jouw woning klaar is voor een warmtepomp: isolatie, afgifte, plek voor de unit, subsidie en meer. Laat je e-mail achter, dan sturen we de checklist toe.