SCOP van een warmtepomp: wat het getal echt zegt over het rendement
Vraag de gratis checklist aanScop warmtepomp
Zie je in de folder een SCOP van 4,5 staan en vraag je je af wat je daar in de praktijk aan hebt? Terechte vraag, want dit ene getal bepaalt voor een groot deel hoe zuinig je warmtepomp het hele jaar draait. De SCOP is het seizoensrendement: hoeveel warmte je gemiddeld over een compleet stookseizoen uit één deel stroom haalt. Een warmtepomp met een SCOP van 4 maakt van 1 kWh stroom gemiddeld 4 kWh warmte, en daar zit de winst ten opzichte van gas. In dit kennisartikel lees je wat SCOP en COP betekenen, welke factoren het getal omhoog of omlaag duwen, hoe je een fabrieksopgave leest en of een hoge SCOP altijd bij jouw woning past.
Wat SCOP en COP betekenen
COP staat voor Coefficient of Performance: de verhouding tussen de warmte die de pomp levert en de stroom die hij daarvoor gebruikt, op één moment en bij één vaste conditie. Een COP van 4 bij een buitentemperatuur van 7 graden en 35 graden aanvoer betekent dus vier keer zoveel warmte als stroom, maar alleen bij precies die omstandigheden.
SCOP is de seizoensvariant, de S van Seasonal. Die rekent een heel stookseizoen door met zachte en koude dagen, met opstarten en met ontdooien erin. Daarmee ligt de SCOP altijd een stukje lager dan de mooiste COP uit de folder, en juist dat maakt hem bruikbaarder als je wilt weten wat je warmtepomp over een jaar doet.
Waarom SCOP eerlijker is dan COP
Een losse COP-waarde is een momentopname onder gunstige laboratoriumcondities. Fabrikanten mogen die noemen, en dan lijkt elke pomp fantastisch. De SCOP telt de tegenvallers mee: de koude ochtenden in januari, de energie die nodig is om de buitenunit te ontdooien, en het rendementsverlies bij lage buitentemperatuur.
Op het energielabel van een warmtepomp staat de SCOP verwerkt. Let daarbij op het temperatuurregime waarbij hij gemeten is, want dezelfde pomp krijgt bij 35 graden aanvoer een veel hoger cijfer dan bij 55 graden. Wie labels vergelijkt zonder naar dat regime te kijken, vergelijkt appels met peren.
Wat je SCOP omhoog of omlaag duwt
Het merk op de kast bepaalt je rendement veel minder dan mensen denken. Drie dingen doen het echte werk.
Ten eerste de aanvoertemperatuur. Hoe lager de temperatuur waarop je huis warm wordt, hoe minder de pomp hoeft te tillen en hoe hoger de SCOP. Elke graad die je lager kunt stoken, telt.
Ten tweede het afgiftesysteem. Vloerverwarming of ruime radiatoren kunnen op lage temperatuur af, krappe oude radiatoren vragen hoge temperatuur. Het afgiftesysteem bepaalt dus indirect je hele rendement.
Ten derde de bron en het klimaat. Een aardwarmtepomp haalt warmte uit de bodem, die het hele jaar rond de 10 graden blijft, en draait daardoor stabieler dan een luchtwarmtepomp die in februari met vrieslucht moet werken.
SCOP per temperatuurregime
De onderstaande waarden zijn wat we in de praktijk als realistisch seizoensrendement zien voor een goed ingeregelde installatie. Ze zijn indicatief; jouw woning en isolatie schuiven ze naar boven of beneden.
| Situatie | Aanvoertemperatuur | Typische SCOP |
|---|---|---|
| Lucht-water met vloerverwarming | 35 graden | 4,0 tot 4,5 |
| Lucht-water met radiatoren, licht verhoogd | 45 graden | 3,3 tot 3,8 |
| Lucht-water op hoge temperatuur | 55 graden | 2,8 tot 3,2 |
| Aardwarmtepomp met vloerverwarming | 35 graden | 4,5 tot 5,0 |
Je ziet meteen wat de grootste knop is: het temperatuurregime, niet de bron. Een luchtwarmtepomp op 35 graden verslaat een aardwarmtepomp die op 55 graden moet draaien.
Wat een realistische SCOP is in de praktijk
Reken voor een goed geïsoleerde woning met lage-temperatuurafgifte op een SCOP van ongeveer 4. In een woning met deels aangepaste radiatoren en een aanvoer rond 45 graden zit je eerder tussen 3,3 en 3,8. Ga je met een luchtwarmtepomp op 55 graden stoken omdat de radiatoren te klein zijn, dan zakt het richting 3. Nog steeds beter dan een gasketel, maar de besparing valt dan een stuk lager uit dan de folder beloofde.
Een SCOP boven 5 kom je bij een gewone woningpomp zelden echt tegen over een heel jaar. Zie een opgave van 5,5 dus vooral als een gunstig geteste piek, niet als wat je op je meterkast gaat terugzien.
Rendement warmtepomp berekenen: een voorbeeld uit de praktijk
Bij een tussenwoning van ongeveer 120 vierkante meter reken ik doorgaans met een warmtevraag van rond de 9000 kWh per jaar, ruimteverwarming en warm water samen. Bij een SCOP van 4 komt dat neer op ongeveer 2250 kWh stroom. Lukt het niet om onder de 45 graden aanvoer te blijven en zakt de SCOP naar 3,3, dan loopt datzelfde huis op richting 2700 kWh. Dat verschil van een paar honderd kilowattuur is precies waarom ik bij elke woning eerst naar de radiatoren en de isolatie kijk voordat ik het over de pomp heb.
Een veelgemaakte fout die ik zie: mensen kiezen de duurste pomp met de hoogste folder-COP en laten daarna de aanvoertemperatuur te hoog staan. Dan betaal je voor een rendement dat je vervolgens zelf weggeeft.
SCOP op papier versus je werkelijke verbruik
De SCOP zegt hoe efficiënt de pomp warmte maakt. Hoeveel stroom dat in kilowatturen op jouw meter wordt, hangt ook af van je warmtevraag, je stookgedrag en de winterstrengheid. Wil je dat concreet doorrekenen naar je stroomrekening, kijk dan bij hoeveel stroom een warmtepomp verbruikt. Daar staat de vertaalslag van rendement naar werkelijke kilowatturen.
Past een warmtepomp bij jóuw woning?
Of een warmtepomp geschikt is en welk vermogen je nodig hebt, blijkt uit een warmteverliesberekening van je woning. Dat doen we in een onafhankelijk energieadvies, met een concreet plan als resultaat.
Vraag je energieadvies aan · €250Veelgestelde vragen
Wat is een goede SCOP voor een warmtepomp?
Voor een woning met lage-temperatuurafgifte is een SCOP rond 4 goed en haalbaar. Bij hoge aanvoertemperaturen zakt een realistische waarde richting 3. Belangrijker dan het exacte cijfer is dat je installatie op een zo laag mogelijke aanvoertemperatuur kan draaien.
Is een hogere SCOP altijd beter voor mij?
Een hogere SCOP betekent minder stroom voor dezelfde warmte, dus lagere verbruikskosten. Maar een pomp met een topcijfer die niet bij je afgiftesysteem past, levert in huis alsnog een tegenvallend rendement. De combinatie met je woning telt zwaarder dan het losse getal.
Waarom is mijn werkelijke rendement lager dan de fabrieks-SCOP?
De fabriekswaarde geldt onder gestandaardiseerde condities. Thuis heb je te maken met koude periodes, ontdooien, een misschien iets te hoog ingestelde aanvoertemperatuur en warmtapwater dat op hogere temperatuur moet. Al die zaken drukken je jaarrendement wat naar beneden.
De complete warmtepomp-checklist
In elf punten zie je of jouw woning klaar is voor een warmtepomp: isolatie, afgifte, plek voor de unit, subsidie en meer. Laat je e-mail achter, dan sturen we de checklist toe.